Ngài Đại Tá Chờ Thư của Gabriel García Márquez là câu chuyện xoay quanh một người cựu chiến binh già sống trong một ngôi làng nghèo bị bao phủ bởi sương mù chính trị, sự trì trệ và những hy vọng mong manh. Ông từng tham gia chiến tranh với niềm tin vào tương lai tươi sáng hơn, và vì sự đóng góp ấy, ông được hứa hẹn sẽ nhận khoản lương hưu từ chính phủ. Thế nhưng nhiều năm trôi qua, bức thư xác nhận quyền lợi ấy vẫn không bao giờ đến, để lại ông và người vợ bệnh tật sống trong cảnh thiếu thốn đến kiệt quệ.
Nhân vật chính hiện lên với sự kiên nhẫn gần như phi lý. Ngày nào ông cũng ra bến cảng để chờ chuyến tàu mang lá thư định mệnh, dù ai cũng biết rằng trong cái thị trấn đầy sự lãng quên ấy, không một ai còn tin vào lời hứa của nhà nước. Thế nhưng ông vẫn giữ cho mình một nhân phẩm không thể lay chuyển: chiếc áo sơ mi được ủi phẳng, sự điềm tĩnh trong từng lời nói, và đặc biệt là niềm tin không bao giờ cạn vào bức thư mà có lẽ cả thế giới đã bỏ quên. Bên cạnh ông là người vợ, người hiểu rõ nhất sự vô vọng của hoàn cảnh nhưng vẫn dõi theo ông bằng nỗi lo lắng âm thầm, luôn cố gắng kéo ông trở lại với thực tế khắc nghiệt của những bữa ăn đếm từng hạt bột ngô.
Một chi tiết quan trọng trong truyện là con gà chọi mà hai vợ chồng nuôi dưỡng như một hy vọng cuối cùng. Con gà ấy là tài sản giá trị duy nhất còn lại, là biểu tượng của giấc mơ chiến thắng trong giải đấu sắp tới, có thể mang lại tiền bạc giúp họ thoát khỏi cảnh bấp bênh. Đối với người vợ, con gà là gánh nặng: nó tiêu tốn thức ăn và thời gian, khiến cuộc sống vốn đã nghèo lại càng thêm kiệt quệ. Nhưng với ngài đại tá, con gà chọi mang ý nghĩa khác: đó là chút ánh sáng duy nhất chứng minh rằng ông vẫn còn điều gì đó để tin vào, rằng tương lai chưa bị đóng lại hoàn toàn.
Không khí mà Márquez tạo ra đậm chất hiện thực huyền ảo đặc trưng của ông: sự u ám của thị trấn, những cơn mưa triền miên, những đám tang lặng lẽ, và sự im lìm kéo dài như thể tất cả đều đang bị mắc kẹt trong thời gian. Mỗi chi tiết nhỏ đều gợi lên sự tù túng và bế tắc, nhưng đồng thời lại cho thấy sự bền bỉ đáng ngạc nhiên của con người khi đối mặt với hoàn cảnh ngặt nghèo. Ngài đại tá không chỉ chờ một bức thư; ông chờ một sự công nhận, một bằng chứng rằng cuộc đời mình không trôi qua vô nghĩa.
Điều khiến câu chuyện trở nên sâu sắc là cách Márquez khắc họa sự kết hợp giữa niềm kiêu hãnh lặng lẽ và tuyệt vọng ngấm ngầm. Người đàn ông này không gục ngã, cũng không nổi loạn. Ông đứng giữa hai bờ: một bên là tương lai có thể không bao giờ đến, một bên là cuộc sống hiện tại ngày càng khánh kiệt. Trong sự im lặng của ông, người đọc cảm nhận được cả niềm hy vọng mong manh lẫn nỗi buồn dai dẳng của những đời người bị cuốn vào bánh xe lịch sử. Qua đó, Ngài Đại Tá Chờ Thư trở thành tác phẩm phản chiếu sâu thẳm cảm giác cô độc, phẩm giá và những hy vọng bé nhỏ nhưng bền bỉ của con người.
