Bà Bovary của Gustave Flaubert là một trong những tiểu thuyết gây chấn động mạnh mẽ nhất trong lịch sử văn học thế giới, không chỉ bởi câu chuyện về một người phụ nữ khao khát vượt khỏi thực tại tầm thường, mà còn bởi phong cách nghệ thuật tinh vi đã đặt nền móng cho chủ nghĩa hiện thực hiện đại. Tác phẩm mở ra đời sống nội tâm phức tạp của Emma Bovary – một nhân vật vừa kiêu hãnh, vừa mong manh, vừa đầy khao khát lẫn tuyệt vọng – để từ đó phản chiếu sự va đập không ngừng giữa mơ mộng và hiện thực, giữa ham muốn cá nhân và giới hạn xã hội.
Emma lớn lên cùng những trang tiểu thuyết lãng mạn thấm đầy ánh hào quang của tình yêu phiêu lưu, những buổi khiêu vũ rực rỡ, những cuộc gặp gỡ định mệnh. Chính những hình dung đầy thi vị ấy khiến cô đặt kỳ vọng quá lớn vào cuộc đời. Nhưng bước vào hôn nhân với Charles Bovary, người chồng tốt bụng nhưng nhạt nhòa, Emma nhanh chóng nhận ra những điều mình khao khát chỉ tồn tại trong trí tưởng tượng. Ngôi nhà nhỏ tĩnh lặng, những thói quen lặp lại và cuộc sống không điểm nhấn bó chặt cô trong cảm giác ngột ngạt, khiến tâm hồn cô trôi dần vào những ảo vọng không lối thoát.
Flaubert khắc họa Emma với sự tinh tế hiếm có: một người phụ nữ bị giằng xé giữa ước mơ và thực tế, giữa khát vọng sống mãnh liệt và nỗi cô đơn âm ỉ. Những cuộc tình mà cô tìm đến không đơn thuần là những sai lầm đạo đức, mà là nỗ lực tuyệt vọng để thoát khỏi đời sống phẳng lặng. Tuy nhiên, càng chạy theo đam mê, Emma càng lún sâu vào mê lộ của nợ nần, dối trá và thất vọng. Những khoảnh khắc yêu đương tưởng như thăng hoa lại nhanh chóng rơi vào trống rỗng, bởi thế giới thật không bao giờ đáp ứng những tưởng tượng rực rỡ của cô.
Flaubert không phán xét Emma. Ông soi chiếu cô như một biểu tượng của con người bị mắc kẹt giữa hai thế giới: một thế giới đầy những chuẩn mực xã hội khắc nghiệt, và một thế giới nội tâm bùng cháy những điều không thể thực hiện. Bằng giọng văn sắc lạnh, chính xác đến từng nhịp, ông để người đọc tự cảm nhận bi kịch nảy sinh từ sự xung đột giữa ảo mộng và đời thực. Bi kịch ấy không ồn ào, mà âm ỉ, dai dẳng, dẫn Emma từng bước đến kết cục không thể cứu vãn.
Nghệ thuật miêu tả của Flaubert là một trong những điểm khiến Bà Bovary trở thành kiệt tác. Ông chú trọng từng chi tiết đời sống, từng cảm giác thoáng qua trong tâm hồn nhân vật, từng cái nhìn, từng cử động như được soi dưới ánh sáng của một ngọn đèn phân tích. Không hề tô vẽ, không phóng đại, ông dựng nên một bức tranh hiện thực sắc nét đến độ tàn nhẫn, nhưng cũng đẹp đến mức gai người vì tính chân thật tuyệt đối.
Bà Bovary không chỉ kể về sự sụp đổ của một người phụ nữ mà còn phơi bày những giới hạn mà xã hội áp đặt lên ước mơ cá nhân. Đó là câu chuyện về những con người muốn sống nhiều hơn những gì cuộc đời cho phép, và chính sự không thỏa mãn ấy dẫn họ đến nỗi đau sâu nhất. Tác phẩm tồn tại như một hồi chuông nhức nhối về cái giá của ảo tưởng, đồng thời mở ra một góc nhìn nhân văn về sự yếu đuối, khát khao và những nỗ lực vụn vỡ để chạm tới một cuộc sống đẹp hơn.
