Trò Bịp Trên Phố Wall của Michael Lewis là một cuốn hồi ký sắc lạnh, thông minh và đầy tính lật mặt, ghi lại trải nghiệm cá nhân của tác giả trong những năm làm việc tại Phố Wall – trung tâm quyền lực tài chính của nước Mỹ. Không viết như một giáo trình kinh tế, cũng không tô hồng thế giới tài chính, cuốn sách phơi bày Phố Wall từ bên trong, qua con mắt của một người trẻ bước vào hệ thống với sự tò mò, hoài nghi và dần dần là tỉnh ngộ.
Nội dung hồi ký xoay quanh quãng thời gian Michael Lewis làm môi giới trái phiếu tại Salomon Brothers, một trong những ngân hàng đầu tư quyền lực nhất thời bấy giờ. Tác giả kể lại hành trình từ một người ngoài ngành, gần như mù mờ về tài chính, được đào tạo cấp tốc để trở thành bánh răng trong cỗ máy khổng lồ vận hành bằng tiền, tham vọng và sự lừa lọc tinh vi. Những kiến thức phức tạp về trái phiếu, lãi suất, giao dịch tài chính được trình bày bằng giọng văn mỉa mai, dễ hiểu, giúp người đọc không chuyên vẫn nắm được bản chất vấn đề.
Nhân vật trung tâm của cuốn sách chính là “tôi” – Michael Lewis – một người quan sát thông minh hơn là kẻ sùng bái hệ thống. Từ góc nhìn của anh, các nhân vật Phố Wall hiện lên rất sống động: những ông trùm giao dịch lạnh lùng, những môi giới sẵn sàng nói dối khách hàng, những kẻ kiếm tiền bằng việc bán rủi ro cho người khác, và cả những nhân viên trẻ bị cuốn vào vòng xoáy tiền bạc mà không kịp hiểu mình đang làm gì. Không ai hoàn toàn xấu hay tốt, nhưng tất cả đều bị chi phối bởi một luật chơi duy nhất: lợi nhuận.
Điểm nổi bật của Trò Bịp Trên Phố Wall là cách Michael Lewis vạch trần cơ chế “bịp” không nằm ở những trò gian lận thô thiển, mà ở cấu trúc của hệ thống. Phố Wall vận hành dựa trên thông tin bất cân xứng, nơi người bán hiểu rất rõ thứ mình đang bán, còn người mua thì mù mờ nhưng tin vào uy tín, thuật ngữ chuyên môn và vẻ ngoài hào nhoáng. Người đọc dần nhận ra rằng phần lớn lợi nhuận được tạo ra không phải từ giá trị thực, mà từ việc chuyển rủi ro sang cho kẻ khác một cách hợp pháp.
Cuốn hồi ký cũng phản ánh sự biến đổi trong nhận thức của tác giả. Từ chỗ hào hứng với mức lương cao và cảm giác quyền lực, Michael Lewis dần nhìn ra sự trống rỗng về đạo đức và ý nghĩa trong công việc mình đang làm. Phố Wall, qua trải nghiệm cá nhân ấy, không còn là biểu tượng của trí tuệ tài chính, mà là một sân khấu nơi lòng tham được hợp thức hóa bằng ngôn ngữ chuyên nghiệp.
Với giọng văn châm biếm, thông minh và đôi lúc cay nghiệt, Trò Bịp Trên Phố Wall không chỉ là hồi ký cá nhân, mà còn là bức tranh giải phẫu sớm về thế giới tài chính hiện đại – những vấn đề sau này sẽ bùng nổ thành các cuộc khủng hoảng lớn. Cuốn sách đặc biệt phù hợp với người đọc muốn hiểu Phố Wall từ bên trong, hiểu vì sao những “trò bịp” có thể tồn tại hợp pháp, và vì sao người trong cuộc đôi khi chính là nạn nhân của hệ thống mà họ phục vụ.
