Tử Thần Sống Mãi của Lưu Từ Hân là phần cuối cùng và cũng là tham vọng nhất trong bộ truyện Tam Thể. Nếu hai tập trước lần lượt phơi bày cú sốc tiếp xúc và quy luật sinh tồn lạnh lùng của vũ trụ, thì tác phẩm này đẩy câu chuyện đến tận cùng của thời gian, không gian và số phận, nơi sự sống phải đối mặt với cái giá cuối cùng của sự tồn tại.
Cốt truyện mở ra khi nhân loại tạm thời giành được thế cân bằng mong manh với nền văn minh Tam Thể nhờ học thuyết Khu Rừng Đen. Nhưng hòa bình chỉ là một lớp băng mỏng. Con người bước vào Kỷ nguyên Uy hiếp, nơi họ nắm trong tay quyền phát tín hiệu hủy diệt vũ trụ, đồng thời cũng bị trói buộc bởi chính quyền lực ấy. Thay vì chiến tranh trực diện, toàn bộ Trái Đất sống trong trạng thái căng thẳng kéo dài, nơi chỉ một sai lầm đạo đức cũng có thể dẫn đến sự xóa sổ hoàn toàn.
Nhân vật trung tâm của phần này là Trình Tâm, người đại diện cho lương tri, lòng trắc ẩn và các giá trị nhân văn của nhân loại. Khác với những người tiền nhiệm, Trình Tâm không phải nhà chiến lược thép lạnh hay kẻ sẵn sàng hy sinh tất cả. Cô tin vào sự sống, vào khả năng lựa chọn con đường ít tàn nhẫn hơn. Chính điều đó đưa cô lên vị trí Người Cầm Kiếm – người nắm quyền kích hoạt lời đe dọa hủy diệt vũ trụ. Nhưng cũng chính điều đó biến cô thành nhân vật gây tranh cãi nhất toàn bộ bộ Tam Thể.
Sự lựa chọn của Trình Tâm trở thành bước ngoặt định mệnh. Khi đối diện với thời khắc phải ra tay, cô do dự – và vũ trụ không tha thứ cho sự do dự ấy. Từ đây, nhân loại rơi vào chuỗi thảm họa nối tiếp nhau: sự sụp đổ của Trái Đất, cuộc di cư tuyệt vọng vào không gian, và quá trình bị cuốn trôi trong dòng chảy vô cảm của các nền văn minh bậc cao hơn. Lưu Từ Hân không miêu tả bi kịch bằng cảm xúc bi lụy, mà bằng sự thờ ơ gần như khoa học, khiến nỗi đau càng trở nên khủng khiếp.
Bên cạnh Trình Tâm là Quan Nhất Phàm, một nhà khoa học gắn bó với cô qua những chặng đường cuối cùng của nhân loại. Nhân vật này đóng vai trò người chứng kiến, người ghi nhớ, khi lịch sử loài người dần bị nén lại thành những mảnh ký ức rời rạc giữa vũ trụ mênh mông. Ngoài ra còn có Trình Hạo – biểu tượng cho thế hệ khoa học thuần lý, cùng những nhân vật thuộc các kỷ nguyên khác nhau, xuất hiện rồi biến mất như những dấu chấm nhỏ trong dòng thời gian hàng tỷ năm.
Điểm đặc biệt của Tử Thần Sống Mãi nằm ở cách tác giả mở rộng quy mô câu chuyện vượt xa mọi giới hạn quen thuộc. Không chỉ là sự sống còn của Trái Đất, mà là số phận của toàn bộ vũ trụ: các chiều không gian bị bóp méo, những “đòn tấn công” có thể làm sụp đổ cấu trúc tồn tại, và cái chết không còn mang nghĩa kết thúc, mà là trạng thái bị nén, bị lưu giữ, hoặc bị lãng quên vĩnh viễn.
Tên gọi Tử Thần Sống Mãi không chỉ nói về một thực thể hay công nghệ, mà là ẩn dụ cho quy luật tối thượng của vũ trụ: sự hủy diệt luôn hiện hữu, bất tử, và không phụ thuộc vào thiện chí của bất kỳ nền văn minh nào. Trong bức tranh ấy, con người vừa đáng thương, vừa đáng suy ngẫm – bởi họ mang trong mình lòng nhân ái, nhưng lại sống trong một vũ trụ nơi lòng nhân ái có thể là nguyên nhân dẫn đến diệt vong.
Khép lại bộ Tam Thể, Lưu Từ Hân không trao cho người đọc hy vọng dễ dãi. Ông để lại một cảm giác trống rỗng, lạnh lẽo nhưng sâu sắc: giữa vũ trụ vô hạn, sự tồn tại của loài người là một phép màu ngắn ngủi, và chính cách chúng ta lựa chọn sống – hay không dám lựa chọn – sẽ quyết định dấu vết cuối cùng mà mình để lại trong bóng tối vĩnh hằng.
