Fidel Cuộc Đối Đầu 10 Đời Tổng Thống Mỹ của Fabián Escalante là một tác phẩm mang đậm màu sắc chính trị – lịch sử, tái hiện hành trình đối đầu kéo dài nhiều thập kỷ giữa lãnh tụ Cuba Fidel Castro và mười đời tổng thống Hoa Kỳ. Với lợi thế từng là người đứng đầu cơ quan an ninh Cuba, Escalante đưa vào cuốn sách nhiều tư liệu nội bộ, góc nhìn chiến lược và những câu chuyện hậu trường ít được công bố rộng rãi.
Trục chính của tác phẩm xoay quanh mối quan hệ căng thẳng giữa Cuba cách mạng và Hoa Kỳ sau năm 1959. Ngay từ khi Castro lật đổ chính quyền Batista, Washington đã xem chính quyền mới ở Havana như một mối đe dọa trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh. Cuốn sách lần lượt điểm lại từng nhiệm kỳ tổng thống Mỹ, từ Dwight D. Eisenhower cho đến George H. W. Bush, phân tích các chính sách, chiến dịch và âm mưu nhằm gây sức ép, cô lập hoặc lật đổ Fidel Castro.
Một trong những cao trào quan trọng được đề cập là sự kiện Vịnh Con Lợn năm 1961 dưới thời John F. Kennedy, khi lực lượng lưu vong Cuba được Mỹ hậu thuẫn đổ bộ nhưng thất bại. Theo Escalante, sự kiện này không chỉ củng cố vị thế chính trị của Fidel trong nước mà còn đẩy Cuba xích lại gần Liên Xô, tạo tiền đề cho Khủng hoảng tên lửa năm 1962 – thời khắc thế giới tiến sát bờ vực chiến tranh hạt nhân.
Bên cạnh những biến cố lớn, sách còn đề cập đến hàng trăm kế hoạch ám sát nhắm vào Fidel Castro. Tác giả mô tả chi tiết cách cơ quan tình báo Cuba phát hiện, vô hiệu hóa các âm mưu, từ những phương thức tinh vi đến những kế hoạch tưởng như phi lý. Những câu chuyện này góp phần xây dựng hình ảnh Fidel như một nhân vật vừa bản lĩnh vừa có phần huyền thoại, người nhiều lần thoát hiểm trong gang tấc.
Về nhân vật trung tâm, Fidel Castro hiện lên qua hai lăng kính: một chính khách kiên định bảo vệ chủ quyền quốc gia, đồng thời là biểu tượng đối kháng với ảnh hưởng của Hoa Kỳ tại khu vực Mỹ Latinh. Các tổng thống Mỹ trong sách được khắc họa qua từng giai đoạn chiến lược khác nhau: từ đối đầu quân sự trực diện, bao vây kinh tế, cho đến những nỗ lực ngoại giao thận trọng.
Giá trị của tác phẩm nằm ở việc cung cấp góc nhìn từ phía Cuba, điều ít xuất hiện trong các tài liệu phương Tây. Tuy nhiên, vì được viết bởi một nhân vật từng giữ vị trí cao trong bộ máy an ninh, nội dung cũng phản ánh quan điểm chính trị rõ rệt, đòi hỏi người đọc tiếp cận với tinh thần đối chiếu và phân tích đa chiều.
Fidel Cuộc Đối Đầu 10 Đời Tổng Thống Mỹ không chỉ là câu chuyện về một cá nhân và mười nhà lãnh đạo Hoa Kỳ, mà còn là bức tranh thu nhỏ của cuộc đối đầu ý thức hệ kéo dài suốt nửa sau thế kỷ XX, nơi Cuba trở thành điểm nóng trong bàn cờ địa chính trị toàn cầu.
