Thời Thơ Ấu Gian Khổ của Iamin Muxtaphin là một tác phẩm mang màu sắc tự truyện, khắc họa tuổi thơ thiếu thốn, dữ dội nhưng giàu nghị lực của một cậu bé lớn lên trong những năm tháng đầy biến động. Bối cảnh trải dài qua những năm hậu chiến và nạn đói, khi đời sống nhân dân còn chật vật giữa khắc nghiệt của thiên nhiên và sự đổ nát của xã hội. Không chỉ kể lại ký ức cá nhân, cuốn sách còn tái hiện chân thực không khí một thời đại, nơi cái đói, cái lạnh và sự mất mát trở thành thử thách thường trực của con người.
Câu chuyện được kể từ điểm nhìn của nhân vật “tôi” – cậu bé Iamin. Tuổi thơ của em không có những trò chơi vô tư thường thấy, mà là chuỗi ngày mưu sinh, lo từng bữa ăn, chứng kiến những biến cố trong gia đình và làng xóm. Cái đói hiện lên như một nhân vật vô hình nhưng đầy ám ảnh, len lỏi vào từng bữa cơm đạm bạc, từng ánh mắt người lớn, từng cuộc trò chuyện nhỏ trong căn nhà nghèo. Những bữa ăn chỉ có rau dại, khoai củ hoặc chút cháo loãng được miêu tả giản dị mà xót xa, làm nổi bật hoàn cảnh thiếu thốn kéo dài.
Nhân vật trung tâm – cậu bé Iamin – hiện lên vừa mong manh vừa cứng cỏi. Em nhạy cảm, giàu lòng tự trọng và sớm ý thức về trách nhiệm với gia đình. Dù còn nhỏ, em đã phải phụ giúp cha mẹ, đối diện với nỗi sợ hãi và cả cảm giác tủi thân khi so sánh mình với những đứa trẻ khác. Tuy vậy, sâu trong tâm hồn em vẫn cháy lên niềm khao khát được học hành, được sống một cuộc đời tử tế và có ích. Chính khát vọng ấy trở thành động lực giúp em vượt qua nghịch cảnh.
Người mẹ là hình tượng gây nhiều xúc động. Bà tảo tần, nhẫn nhịn, hy sinh thầm lặng vì con cái. Trong những lúc tuyệt vọng nhất, mẹ vẫn là điểm tựa tinh thần, giữ cho gia đình một sợi dây ấm áp giữa giá lạnh cuộc đời. Người cha, dù nghiêm khắc và ít bộc lộ cảm xúc, lại đại diện cho lòng tự trọng và ý chí không chịu khuất phục trước hoàn cảnh. Những mâu thuẫn, lo toan và cả sự bất lực của người lớn được thể hiện chân thực, khiến các nhân vật không hề lý tưởng hóa mà rất đời.
Bên cạnh gia đình, các nhân vật phụ như hàng xóm, thầy cô, bạn bè góp phần tạo nên bức tranh cộng đồng đa sắc. Có người tốt bụng sẵn sàng sẻ chia miếng ăn cuối cùng, có người toan tính, ích kỷ trong cảnh thiếu thốn. Chính sự đa dạng ấy làm nổi bật những lựa chọn đạo đức mà mỗi con người phải đối diện khi bị dồn vào bước đường cùng.
Giá trị của tác phẩm không chỉ nằm ở việc kể lại một tuổi thơ gian khó, mà còn ở cách nó khắc họa quá trình trưởng thành trong đau đớn. Qua từng biến cố, cậu bé Iamin dần hiểu hơn về phẩm giá, lòng nhân ái và sức mạnh của tri thức. Những trang viết giản dị, chân thành nhưng giàu sức gợi khiến người đọc cảm nhận rõ rằng nghèo đói có thể bào mòn thể xác, nhưng không nhất thiết phải hủy hoại nhân cách.
Thời Thơ Ấu Gian Khổ vì thế là câu chuyện về ký ức, về sự chịu đựng và vươn lên. Nó nhắc nhớ rằng giữa những năm tháng tối tăm nhất, con người vẫn có thể giữ lại cho mình một ngọn lửa nhỏ của hy vọng – và chính ngọn lửa ấy giúp họ đi tiếp qua những mùa đông dài của cuộc đời.
