Factfulness – Sự Thật Về Thế Giới: Mười Lý Do Khiến Ta Hiểu Sai Về Thế Giới – Và Vì Sao Thế Gian Này Tốt Hơn Ta Tưởng của Hans Rosling, Ola Rosling và Anna Rosling Rönnlund là một cuốn sách khoa học – xã hội đặc biệt, đặt ra thách thức trực diện đối với cách con người nhìn nhận thế giới hiện đại. Thay vì kể một câu chuyện u ám về khủng hoảng, suy thoái và hiểm họa toàn cầu, tác phẩm này sử dụng dữ liệu, thống kê và tư duy phản biện để chỉ ra rằng thế giới, trên nhiều phương diện, đang tiến bộ hơn rất nhiều so với cảm nhận phổ biến.
Hans Rosling, một bác sĩ kiêm nhà thống kê nổi tiếng người Thụy Điển, cùng con trai Ola và con dâu Anna, đã xây dựng cuốn sách như một hành trình “giải độc nhận thức”. Theo các tác giả, con người không hiểu sai về thế giới vì thiếu thông tin, mà vì bị chi phối bởi những bản năng tư duy ăn sâu trong tâm lý. Chính những bản năng này khiến ta dễ bị cuốn theo tin xấu, các câu chuyện giật gân và những khuôn mẫu lỗi thời về nghèo đói, dân số, y tế hay giáo dục.
Trọng tâm của Factfulness là mười bản năng khiến con người nhìn thế giới méo mó, trong đó có bản năng chia đôi (chia thế giới thành giàu – nghèo), bản năng tiêu cực (tin rằng mọi thứ đang ngày càng tệ), bản năng sợ hãi, bản năng khẩn cấp và bản năng quy chụp. Mỗi bản năng được minh họa bằng các ví dụ sinh động, các câu hỏi trắc nghiệm gây bất ngờ và dữ liệu cụ thể, cho thấy khoảng cách lớn giữa nhận thức phổ biến và thực tế khách quan.
Một trong những điểm mạnh nhất của cuốn sách là cách trình bày dữ liệu dễ hiểu và đầy thuyết phục. Thay vì dồn dập số liệu khô khan, các tác giả kể những câu chuyện thực tế từ công việc nghiên cứu y tế, phát triển toàn cầu và giáo dục. Người đọc dần nhận ra rằng tỷ lệ nghèo đói cùng cực đã giảm mạnh, tuổi thọ trung bình tăng lên, trẻ em được đến trường nhiều hơn, và nhiều quốc gia đang tiến bộ nhanh chóng – dù các vấn đề vẫn tồn tại.
Factfulness không phủ nhận những thách thức nghiêm trọng như biến đổi khí hậu, xung đột hay bất bình đẳng, nhưng nhấn mạnh rằng việc nhìn nhận thế giới một cách chính xác là điều kiện tiên quyết để giải quyết chúng hiệu quả. Khi quá bi quan hoặc hoảng loạn, con người dễ đưa ra quyết định sai lầm, bị thao túng bởi cảm xúc và đánh mất khả năng tư duy dài hạn. Ngược lại, một cái nhìn dựa trên dữ liệu giúp ta bình tĩnh, thực tế và có trách nhiệm hơn.
Bên cạnh giá trị tri thức, cuốn sách còn mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc. Factfulness khuyến khích người đọc hình thành thói quen kiểm chứng thông tin, đặt câu hỏi với những khẳng định cực đoan và luôn so sánh cảm xúc cá nhân với dữ liệu thực tế. Đây không chỉ là một cuốn sách về thế giới, mà còn là một cuốn sách về cách suy nghĩ trong thời đại ngập tràn thông tin.
Với văn phong rõ ràng, tinh thần nhân văn và nền tảng khoa học vững chắc, Factfulness – Sự Thật Về Thế Giới là một tác phẩm đáng đọc cho bất kỳ ai quan tâm đến xã hội, giáo dục, kinh tế và tương lai của nhân loại. Cuốn sách giúp người đọc điều chỉnh lại lăng kính nhận thức, để thấy thế giới không hoàn hảo, nhưng cũng không tăm tối như ta thường nghĩ.
