Tuyển Truyện Ngắn Sông Hương 30 Năm (1983 – 2013) là một tuyển tập văn xuôi có giá trị tổng kết, ghi lại chặng đường ba thập niên phát triển của truyện ngắn đăng trên tạp chí Sông Hương – một trong những diễn đàn văn học uy tín và bền bỉ nhất của Việt Nam đương đại.
Tuyển tập quy tụ tác phẩm của nhiều thế hệ nhà văn, từ những cây bút đã thành danh cho đến các tác giả xuất hiện trong thời kỳ Đổi mới và hậu Đổi mới. Dù khác nhau về phong cách, giọng điệu và quan niệm nghệ thuật, các truyện ngắn trong sách cùng chia sẻ một đặc điểm chung: ý thức mạnh mẽ về thân phận con người và tinh thần phản tỉnh trước hiện thực xã hội. Không gian Huế và miền Trung xuất hiện đậm nét trong nhiều tác phẩm, nhưng tuyển tập không bị giới hạn bởi địa lý. Đời sống đô thị, nông thôn, chiến tranh, hậu chiến, ký ức cá nhân và những biến động xã hội đều hiện diện với nhiều cách nhìn khác nhau.
Về nội dung, các truyện ngắn phản ánh sự chuyển động của đời sống Việt Nam qua ba giai đoạn lớn. Giai đoạn đầu sau 1983 còn mang dấu ấn hậu chiến, nơi ký ức chiến tranh, sự thiếu thốn và những vết thương tinh thần chưa lành vẫn chi phối mạnh mẽ số phận nhân vật. Sang những năm 1990, truyện ngắn bắt đầu chuyển hướng rõ rệt sang đời sống cá nhân, những xung đột nội tâm, khủng hoảng giá trị và va chạm giữa truyền thống với hiện đại. Đến giai đoạn sau 2000, nhiều tác phẩm thể hiện ý thức cách tân rõ nét hơn, chú trọng vào cảm thức cô đơn, sự phân mảnh của đời sống tinh thần và những câu hỏi về căn tính con người trong xã hội biến đổi nhanh chóng.
Nhân vật trong tuyển tập phần lớn là những con người bình thường: người lính trở về, người phụ nữ miền quê, trí thức thành thị, kẻ lang thang bên lề xã hội. Họ không được lý tưởng hóa, cũng không bị đẩy vào kịch tính cực đoan, mà hiện lên với đầy đủ yếu đuối, mâu thuẫn và khát vọng âm thầm. Nhiều truyện để lại dư âm mạnh nhờ những kết thúc mở, không giải quyết trọn vẹn, buộc người đọc tiếp tục suy nghĩ sau khi trang sách đã khép lại.
Về mặt nghệ thuật, tuyển tập cho thấy sự đa dạng trong bút pháp truyện ngắn Việt Nam đương đại: từ hiện thực truyền thống, hiện thực tâm lý, đến những thử nghiệm với dòng ý thức, giọng kể phi tuyến tính, biểu tượng và ẩn dụ. Chính sự đa thanh này phản ánh tinh thần cởi mở của Sông Hương trong suốt 30 năm: không áp đặt một khuôn mẫu sáng tác duy nhất, mà tạo điều kiện cho nhiều tiếng nói văn chương cùng tồn tại.
Tuyển Truyện Ngắn Sông Hương 30 Năm (1983 – 2013) không chỉ là một cuốn sách để đọc từng truyện riêng lẻ, mà còn là một tư liệu văn học quan trọng, giúp người đọc nhìn lại quá trình vận động của truyện ngắn Việt Nam trong bối cảnh lịch sử – xã hội cụ thể. Đây là tuyển tập phù hợp với những ai quan tâm đến văn học đương đại, muốn hiểu sâu hơn về cách các nhà văn Việt Nam đã đối diện, ghi chép và suy tư về đời sống suốt ba thập niên đầy biến động.
