Trước Giờ Nổ Súng của Lê Khâm là một tiểu thuyết chiến tranh đặc biệt ở điểm nhìn: tác phẩm không tập trung vào khoảnh khắc tiếng súng vang lên, mà dồn toàn bộ sức nặng vào khoảng lặng căng thẳng trước đó – nơi con người phải đối diện với lựa chọn, niềm tin và nỗi sợ sâu kín nhất của mình. Chính “trước giờ nổ súng” mới là thời khắc thử thách bản lĩnh và nhân cách, và đó cũng là không gian tinh thần mà Lê Khâm khai thác một cách bền bỉ, sâu sắc.
Bối cảnh tác phẩm đặt trong giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ ở miền Nam, khi phong trào cách mạng đang âm thầm chuẩn bị cho những bước chuyển mang tính quyết định. Nhân vật trung tâm không phải những người đã quen với bom đạn, mà là những con người đang sống trong trạng thái chờ đợi: chờ lệnh, chờ thời cơ, chờ sự bùng nổ không thể tránh khỏi của xung đột. Trong khoảng thời gian ấy, mỗi suy nghĩ, mỗi hành động nhỏ đều mang ý nghĩa lớn, bởi nó quyết định con đường mà họ sẽ đi khi chiến tranh thực sự bắt đầu.
Điểm nổi bật của Trước Giờ Nổ Súng nằm ở chiều sâu tâm lý. Lê Khâm không miêu tả nhân vật như những biểu tượng cứng nhắc của lý tưởng, mà đặt họ trong những giằng co rất người: giữa sợ hãi và dấn thân, giữa tình cảm cá nhân và trách nhiệm chung, giữa khát vọng sống bình thường và ý thức phải chấp nhận hi sinh. Chiến tranh ở đây chưa hiện hình bằng tiếng súng, nhưng đã hiện diện trong từng nhịp thở, từng ánh mắt, từng sự im lặng kéo dài.
Tác phẩm cho thấy chiến tranh không khởi đầu bằng đạn bay, mà bằng sự chuyển biến âm thầm trong nội tâm con người. Những cuộc họp bí mật, những chuyến đi liên lạc, những cuộc trò chuyện tưởng như đời thường đều chứa đựng sức nặng của lịch sử. Người đọc cảm nhận rõ bầu không khí nén chặt, nơi mọi thứ đều có thể thay đổi chỉ trong một khoảnh khắc. Chính sự dồn nén ấy tạo nên chất căng đặc biệt cho cuốn tiểu thuyết.
Văn phong Lê Khâm trong Trước Giờ Nổ Súng mang tính điềm tĩnh, chắc chắn, giàu chất suy tư. Ông không vội vàng đẩy câu chuyện vào cao trào, mà kiên nhẫn dẫn dắt người đọc đi qua những lớp tâm trạng chồng chéo. Ngôn ngữ không cầu kỳ, nhưng giàu sức gợi, đặc biệt hiệu quả trong việc khắc họa không khí chờ đợi và cảm giác bất an thường trực. Cách viết này khiến tác phẩm mang dáng dấp của một tiểu thuyết tâm lý – chính trị hơn là một truyện chiến trận thông thường.
Ở bình diện rộng hơn, Trước Giờ Nổ Súng đặt ra câu hỏi về giá trị của sự chuẩn bị tinh thần trong lịch sử. Trước mỗi biến cố lớn, điều quyết định không chỉ là vũ khí hay lực lượng, mà là sự sẵn sàng của con người: sẵn sàng lựa chọn, sẵn sàng chịu trách nhiệm và sẵn sàng trả giá. Tác phẩm vì thế không chỉ phản ánh một giai đoạn cụ thể của chiến tranh Việt Nam, mà còn chạm đến trải nghiệm phổ quát của con người khi đứng trước những bước ngoặt không thể quay đầu.
Với chiều sâu tư tưởng và cách tiếp cận tiết chế, Trước Giờ Nổ Súng là một tác phẩm tiêu biểu cho văn xuôi chiến tranh Việt Nam giai đoạn trưởng thành, nơi chiến tranh được nhìn từ bên trong con người, trong những phút giây lặng thầm nhưng quyết liệt nhất.
