Chiến Tranh Giữa Các Thế Giới của Herbert George Wells là một trong những tiểu thuyết khoa học viễn tưởng nền tảng của văn học hiện đại, nơi nỗi sợ về khoa học, đế quốc và sự mong manh của văn minh nhân loại được đẩy lên mức trần trụi nhất. Xuất bản vào cuối thế kỷ XIX, tác phẩm không chỉ kể một câu chuyện xâm lăng từ sao Hỏa, mà còn là tấm gương phản chiếu sự kiêu ngạo của con người trước tự nhiên và vũ trụ.
Cốt truyện bắt đầu khi những “thiên thạch” bí ẩn rơi xuống vùng nông thôn nước Anh. Ban đầu, người dân tò mò hơn là sợ hãi, cho đến khi các cỗ máy chiến tranh khổng lồ của người Sao Hỏa trồi lên từ những ống trụ kim loại. Cuộc xâm lược diễn ra nhanh chóng và áp đảo. Với vũ khí vượt trội – đặc biệt là tia nhiệt và khí độc – người Sao Hỏa dễ dàng nghiền nát quân đội loài người, phá hủy thành phố, đẩy xã hội vào hỗn loạn toàn diện.
Người kể chuyện là một trí thức vô danh, không phải anh hùng hành động, cũng không có quyền lực hay khả năng đặc biệt. Qua góc nhìn của ông, người đọc chứng kiến từng lớp sụp đổ của trật tự xã hội: quân đội tan rã, chính quyền bất lực, và con người bị dồn vào cảnh chạy trốn bản năng. Việc lựa chọn một nhân vật “bình thường” làm trung tâm khiến nỗi kinh hoàng trở nên gần gũi, như thể bất kỳ ai cũng có thể là nạn nhân của thảm họa.
Bên cạnh người kể chuyện là nhiều nhân vật đại diện cho các phản ứng khác nhau của con người trước diệt vong. Người cha xứ thể hiện niềm tin tôn giáo tuyệt vọng, bám víu vào ý nghĩa thiêng liêng giữa hỗn loạn. Ngược lại, người pháo thủ mang tư duy sinh tồn thực dụng, sẵn sàng xây dựng một xã hội mới dưới lòng đất, dựa trên sức mạnh và kỷ luật, từ bỏ những giá trị cũ đã không còn phù hợp. Qua họ, Wells cho thấy sự phân hóa sâu sắc của con người khi đối diện với sự sụp đổ của văn minh.
Điều đáng sợ trong Chiến Tranh Giữa Các Thế Giới không chỉ nằm ở sức mạnh của người Sao Hỏa, mà ở cách con người bỗng chốc bị đặt vào vị trí từng dành cho kẻ khác. Những hình ảnh người Anh – đại diện cho một đế quốc hùng mạnh thời bấy giờ – bị săn đuổi, tiêu diệt không thương tiếc, gợi lên sự đảo ngược cay đắng của lịch sử thuộc địa. Wells buộc độc giả phải tự hỏi: nếu điều tương tự xảy ra với chính chúng ta, liệu còn có thể biện minh cho những gì từng gây ra cho kẻ yếu hơn?
Cái kết của tác phẩm mang tính mỉa mai sâu sắc. Người Sao Hỏa, bất chấp công nghệ vượt trội, lại bị tiêu diệt bởi những vi khuẩn nhỏ bé mà cơ thể họ không có khả năng miễn dịch. Không phải trí tuệ hay vũ khí của con người cứu được Trái Đất, mà là tự nhiên – thứ quyền lực thầm lặng và vô cảm. Văn minh loài người sống sót không phải vì xứng đáng, mà vì may mắn.
Chiến Tranh Giữa Các Thế Giới vượt xa khuôn khổ một câu chuyện xâm lược ngoài hành tinh. Đó là lời cảnh báo sớm về niềm tin mù quáng vào tiến bộ, về sự kiêu ngạo của con người khi nghĩ mình là trung tâm vũ trụ. Hơn một thế kỷ trôi qua, nỗi ám ảnh mà Wells gieo vào trang sách vẫn còn nguyên sức nặng: trong một vũ trụ rộng lớn và thờ ơ, con người không phải kẻ thống trị, mà chỉ là một sinh vật mong manh, tồn tại nhờ sự cân bằng mong manh hơn nữa.
