Từ Điển Trung-Anh Cho Người Đang Yêu của Quách Tiểu Lộ là một cuốn tiểu thuyết độc đáo về hình thức lẫn cảm xúc, nơi ngôn ngữ trở thành trung tâm của câu chuyện tình yêu, sự cô đơn và quá trình tự nhận thức. Tác phẩm được kể dưới dạng các mục từ trong một cuốn từ điển Trung – Anh, mỗi mục là một lát cắt nhỏ của đời sống nội tâm nhân vật, vừa rời rạc vừa liên kết, giống hệt cách con người học yêu và học sống khi bị đặt vào một môi trường xa lạ.
Nhân vật chính là một cô gái trẻ người Trung Quốc sang Anh học điện ảnh, mang theo vốn tiếng Anh hạn chế và một thế giới tinh thần chưa kịp chuẩn bị cho sự va đập văn hóa. Tình yêu giữa cô và một người đàn ông Anh lớn tuổi hơn không chỉ là mối quan hệ giữa hai cá nhân, mà còn là cuộc đối thoại đầy bất cân xứng giữa hai ngôn ngữ, hai nền văn hóa và hai cách nhìn thế giới. Trong Từ Điển Trung-Anh Cho Người Đang Yêu, yêu không tách rời khỏi việc học nói, học hiểu và học im lặng.
Điểm hấp dẫn nhất của cuốn sách nằm ở cấu trúc kể chuyện. Mỗi chương được mở đầu bằng một từ tiếng Anh, kèm định nghĩa ngắn gọn, sau đó là trải nghiệm, suy nghĩ hoặc cảm xúc mà nhân vật gắn với từ ấy. Ngôn ngữ ở đây không còn là công cụ trung lập, mà trở thành nơi bộc lộ sự ngây thơ, vụng về, đôi khi là tổn thương. Những câu văn tiếng Anh đơn giản, đôi lúc sai ngữ pháp, phản ánh rất rõ trạng thái tinh thần của một người đang cố gắng diễn đạt bản thân bằng một thứ tiếng chưa thuộc về mình.
Quách Tiểu Lộ không lãng mạn hóa tình yêu xuyên văn hóa. Ngược lại, bà phơi bày những khoảng lệch tinh tế nhưng đau đớn: khi một từ mang ý nghĩa khác nhau trong hai ngôn ngữ, khi một câu nói vô tình trở thành sự áp đặt, khi im lặng bị hiểu nhầm là đồng thuận. Nhân vật nữ nhiều lúc không thể diễn đạt trọn vẹn suy nghĩ của mình, và chính sự bất lực ngôn ngữ ấy dần chuyển hóa thành cảm giác bị thu nhỏ, bị chi phối trong mối quan hệ tình cảm.
Bên dưới câu chuyện tình yêu là hành trình trưởng thành âm thầm. Càng về sau, vốn từ của nhân vật càng phong phú, câu văn càng phức tạp, và cùng lúc đó, cái nhìn về bản thân cũng trở nên rõ ràng hơn. Việc học ngôn ngữ song hành với việc học cách nhận ra giới hạn, nhu cầu và giá trị của chính mình. Từ Điển Trung-Anh Cho Người Đang Yêu vì thế không chỉ nói về yêu một người khác, mà còn là quá trình học cách không đánh mất bản thân trong tình yêu.
Văn phong của Quách Tiểu Lộ tối giản, giàu tính gợi và mang màu sắc tự truyện rõ nét. Những khoảng trống giữa các mục từ, những câu nói ngắn và đôi khi vụn vỡ tạo nên cảm giác cô độc kéo dài, rất gần với trải nghiệm của những người sống xa quê hương hoặc yêu trong trạng thái không cân bằng. Cuốn sách không tìm cách đưa ra một kết cục thỏa mãn, mà để lại dư âm lặng lẽ, giống như một từ mới vừa học xong nhưng phải rất lâu sau mới thực sự hiểu hết ý nghĩa.
Trong văn học đương đại, Từ Điển Trung-Anh Cho Người Đang Yêu nổi bật như một tác phẩm tinh tế về ngôn ngữ và cảm xúc. Nó cho thấy rằng, giữa những khác biệt văn hóa và rào cản giao tiếp, tình yêu có thể nảy sinh, nhưng cũng rất dễ biến dạng. Và đôi khi, học cách gọi tên cảm xúc của mình bằng ngôn ngữ riêng mới là bước quan trọng nhất để con người thực sự trưởng thành.
