Luân Lý – Giáo Khoa Thư là một bộ sách giáo dục đạo đức tiêu biểu trong hệ thống sách học đầu thế kỷ XX ở Việt Nam. Công trình này do Trần Trọng Kim chủ biên, với sự cộng tác của Đặng Đình Phúc và Đỗ Thận. Bộ sách được biên soạn nhằm định hướng nhân cách, bồi dưỡng ý thức đạo đức và trách nhiệm xã hội cho học sinh trong bối cảnh nền giáo dục Quốc ngữ đang dần hoàn thiện.
Ra đời song hành với các bộ giáo khoa khác cùng thời, Luân Lý – Giáo Khoa Thư tập trung vào việc hình thành những chuẩn mực ứng xử căn bản: hiếu kính với cha mẹ, kính trọng thầy cô, trung thực, cần cù, biết giữ chữ tín và có tinh thần trách nhiệm với cộng đồng. Nội dung sách được trình bày theo cấp lớp, mỗi bài học thường ngắn gọn, dễ hiểu, gắn với những câu chuyện minh họa cụ thể để học sinh có thể tiếp thu và vận dụng trong đời sống hằng ngày.
Điểm đáng chú ý là cách bộ sách kết hợp giữa đạo lý truyền thống phương Đông với tinh thần cải cách hiện đại. Những giá trị như tam cương, ngũ thường được diễn giải lại theo hướng gần gũi và thực tế hơn, tránh lối giáo điều nặng nề. Đồng thời, sách cũng đề cao tinh thần công dân, ý thức kỷ luật và trách nhiệm xã hội, phản ánh nhu cầu xây dựng một lớp người mới có học thức và phẩm hạnh trong giai đoạn chuyển mình của đất nước.
Văn phong của Luân Lý – Giáo Khoa Thư mạch lạc, giản dị nhưng trang trọng. Các tình huống đạo đức được đặt trong bối cảnh đời sống quen thuộc, từ gia đình, nhà trường đến ngoài xã hội. Nhờ vậy, bài học không mang tính lý thuyết khô cứng mà trở thành những chỉ dẫn cụ thể về cách sống. Sự kết hợp giữa lý giải và kể chuyện giúp học sinh vừa hiểu được nguyên tắc, vừa cảm nhận được giá trị thực tiễn của việc rèn luyện đạo đức.
Về phương diện lịch sử giáo dục, bộ sách đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nền tảng luân lý cho thế hệ học sinh đầu thế kỷ XX. Nó phản ánh quan niệm của những nhà giáo dục như Trần Trọng Kim về mối liên hệ giữa tri thức và đạo đức: học vấn không chỉ nhằm mở mang hiểu biết, mà còn để hoàn thiện nhân cách. Chính vì thế, nội dung sách luôn đặt yếu tố tu dưỡng lên hàng đầu, xem đó là gốc rễ của sự trưởng thành.
Ngày nay, khi đọc lại Luân Lý – Giáo Khoa Thư, người ta không chỉ thấy một tài liệu giáo dục cổ điển, mà còn nhận ra bức tranh tinh thần của một thời kỳ đang tìm cách dung hòa truyền thống với hiện đại. Bộ sách là dấu ấn của một giai đoạn lịch sử, đồng thời là minh chứng cho nỗ lực xây dựng nền giáo dục đặt nền móng trên cả tri thức lẫn đạo lý.
