Nền Kinh Tế Tự Do của Marion McGovern là một cuốn sách kinh tế – chính trị mang tính nhập môn nhưng không hời hợt, hướng tới việc lý giải những nguyên tắc cốt lõi làm nền tảng cho mô hình kinh tế thị trường tự do. Thay vì trình bày khái niệm theo lối giáo điều hay thuần lý thuyết, tác giả lựa chọn cách tiếp cận gắn với lịch sử tư tưởng, thực tiễn vận hành của xã hội hiện đại và những tranh luận chưa bao giờ chấm dứt quanh vai trò của nhà nước trong nền kinh tế.
Marion McGovern xuất phát từ câu hỏi căn bản: điều gì khiến kinh tế tự do trở thành một trong những mô hình có sức ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử nhân loại. Từ đó, Nền Kinh Tế Tự Do lần lượt làm rõ các nguyên lý nền tảng như quyền sở hữu tư nhân, tự do trao đổi, cạnh tranh, giá cả hình thành theo thị trường và vai trò của động cơ lợi ích cá nhân. Các khái niệm này không được trình bày như chân lý tuyệt đối, mà như những công cụ tư duy giúp con người tổ chức đời sống kinh tế một cách hiệu quả hơn trong những điều kiện nhất định.
Một điểm đáng chú ý của cuốn sách là cách tác giả đặt kinh tế tự do trong dòng chảy lịch sử. McGovern cho thấy mô hình này không xuất hiện một cách ngẫu nhiên, mà là kết quả của quá trình dài chống lại sự kiểm soát cứng nhắc, độc quyền và can thiệp quá mức của quyền lực chính trị. Thông qua các ví dụ lịch sử, người đọc có thể thấy vì sao tự do kinh tế thường song hành với sự phát triển của tầng lớp trung lưu, đổi mới sáng tạo và mức sống được cải thiện.
Tuy nhiên, Nền Kinh Tế Tự Do không phải là một bản tuyên ngôn ca ngợi thị trường một chiều. Marion McGovern dành nhiều trang để bàn về những giới hạn và rủi ro của kinh tế tự do khi thiếu khung thể chế phù hợp. Các vấn đề như bất bình đẳng, độc quyền, khủng hoảng chu kỳ hay sự thao túng thị trường được phân tích như những hệ quả có thể phát sinh nếu tự do kinh tế không đi kèm luật pháp, đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội. Cách tiếp cận này giúp cuốn sách giữ được sự cân bằng, tránh rơi vào cực đoan ý thức hệ.
Một nội dung quan trọng khác là vai trò của nhà nước trong nền kinh tế tự do. McGovern không phủ nhận sự cần thiết của chính phủ, nhưng nhấn mạnh rằng chức năng chính của nhà nước nên là thiết lập luật chơi minh bạch, bảo vệ quyền sở hữu, thực thi hợp đồng và can thiệp khi thị trường thất bại rõ ràng. Theo tác giả, vấn đề không nằm ở việc có can thiệp hay không, mà là can thiệp ở mức độ nào và bằng công cụ gì để không làm triệt tiêu động lực tự nhiên của thị trường.
Về phong cách, Nền Kinh Tế Tự Do được viết mạch lạc, ngôn ngữ giản dị, phù hợp với độc giả phổ thông nhưng vẫn giữ được chiều sâu học thuật cần thiết. Các luận điểm được trình bày theo lối diễn giải, kết hợp ví dụ thực tế và lập luận logic, giúp người đọc dễ theo dõi ngay cả khi không có nền tảng kinh tế học vững chắc.
Nền Kinh Tế Tự Do vì thế là một cuốn sách có giá trị tham khảo cho những ai muốn hiểu đúng và đủ về kinh tế thị trường: không chỉ như một mô hình tăng trưởng, mà như một hệ thống tư duy gắn chặt với tự do cá nhân, trách nhiệm xã hội và những lựa chọn chính sách mang tính dài hạn.
