Tham Vọng Bá Quyền của Noam Chomsky là một trong những tác phẩm chính trị – phê phán tiêu biểu, nơi tác giả bóc tách cách các cường quốc hiện đại, đặc biệt là Hoa Kỳ, theo đuổi quyền lực toàn cầu dưới lớp vỏ của những khẩu hiệu cao đẹp như dân chủ, tự do và nhân quyền. Cuốn sách không được viết để chiều lòng người đọc, mà để buộc họ phải đối diện với những sự thật khó chịu về trật tự thế giới đương đại.
Trong Tham Vọng Bá Quyền, Noam Chomsky đặt câu hỏi căn bản: ai thực sự hưởng lợi từ các chính sách đối ngoại, các cuộc can thiệp quân sự và những chiến dịch “xuất khẩu dân chủ”. Thay vì nhìn chính trị quốc tế qua lăng kính chính thức của các chính phủ hay truyền thông dòng chính, ông tiếp cận vấn đề từ góc độ quyền lực, lợi ích kinh tế và cấu trúc hệ thống. Theo Chomsky, bá quyền không chỉ được duy trì bằng sức mạnh quân sự, mà còn bằng kiểm soát thông tin, ngôn ngữ và cách kể câu chuyện về thế giới.
Cuốn sách phân tích hàng loạt ví dụ cụ thể, từ Chiến tranh Lạnh cho đến các cuộc can thiệp ở Mỹ Latinh, Trung Đông và Đông Nam Á. Những sự kiện này không được trình bày như những sai lầm ngẫu nhiên, mà như hệ quả logic của một chiến lược nhất quán: duy trì vị thế thống trị toàn cầu bằng mọi giá. Chomsky cho thấy sự chênh lệch rõ rệt giữa diễn ngôn chính thức và thực tế hành động, nơi các giá trị đạo đức thường chỉ là công cụ biện minh cho lợi ích địa – chính trị.
Một điểm nổi bật của Tham Vọng Bá Quyền là cách Chomsky phân tích vai trò của truyền thông. Ông chỉ ra rằng báo chí và các kênh thông tin lớn không đơn thuần phản ánh sự thật, mà tham gia tích cực vào việc định hình nhận thức công chúng. Những cuộc chiến “chính nghĩa” được kể bằng ngôn ngữ nhân đạo, trong khi những nạn nhân của chính sách bá quyền thường bị làm mờ hoặc bị loại khỏi câu chuyện. Qua đó, Chomsky buộc người đọc phải cảnh giác với những gì tưởng như hiển nhiên và quen thuộc.
Về mặt học thuật, cuốn sách mang đậm phong cách Chomsky: lập luận chặt chẽ, dẫn chứng dày đặc, dựa trên tài liệu chính thức, báo cáo chính phủ và nguồn công khai. Điều này khiến Tham Vọng Bá Quyền không phải là một tác phẩm dễ đọc theo nghĩa giải trí, nhưng lại có sức thuyết phục mạnh mẽ. Chomsky không kêu gọi cảm xúc, ông buộc người đọc suy nghĩ bằng lý trí và đối chiếu dữ kiện.
Đồng thời, cuốn sách cũng gợi ra một vấn đề rộng hơn: trách nhiệm của công dân trong các xã hội dân chủ. Theo Chomsky, nếu quyền lực được thực thi nhân danh người dân, thì sự thờ ơ, thiếu thông tin hoặc chấp nhận thụ động chính là điều kiện để bá quyền tiếp tục tồn tại. Bằng cách đó, Tham Vọng Bá Quyền không chỉ là một bản cáo trạng đối với chính sách đối ngoại, mà còn là lời nhắc nhở về vai trò của nhận thức và phản biện trong đời sống chính trị.
Với những ai quan tâm đến chính trị quốc tế, quyền lực toàn cầu và mặt trái của các diễn ngôn “văn minh”, Tham Vọng Bá Quyền là một cuốn sách có sức khai mở mạnh mẽ. Nó không mang lại cảm giác dễ chịu, nhưng lại giúp người đọc nhìn thế giới bớt ngây thơ hơn, tỉnh táo hơn trước những lời biện minh hào nhoáng của quyền lực, và hiểu rằng lịch sử hiện đại không chỉ được viết bằng lý tưởng, mà còn bằng lợi ích và sự áp đặt.
