Tuyển Tập Nhất Linh – Khái Hưng quy tụ những tác phẩm tiêu biểu của hai cây bút trụ cột trong Tự Lực Văn Đoàn: Nhất Linh và Khái Hưng. Đây không chỉ là một tuyển chọn văn chương, mà còn là lát cắt quan trọng của văn học Việt Nam giai đoạn 1930–1945, khi tư tưởng cá nhân, tự do yêu đương và khát vọng cải cách xã hội bắt đầu trỗi dậy mạnh mẽ.
Nhất Linh và Khái Hưng đã góp phần định hình diện mạo tiểu thuyết lãng mạn Việt Nam đầu thế kỷ XX. Trong tuyển tập, độc giả có thể bắt gặp những tác phẩm quen thuộc như Đoạn Tuyệt, Lạnh Lùng, Nửa Chừng Xuân, Hồn Bướm Mơ Tiên… Mỗi cuốn sách là một tuyên ngôn nghệ thuật và xã hội, phản ánh xung đột giữa cái cũ và cái mới, giữa lễ giáo phong kiến và ý thức cá nhân đang trỗi dậy.
Ở sáng tác của Nhất Linh, nổi bật là tinh thần cải cách và tư tưởng đề cao tự do cá nhân. Nhân vật của ông thường là những người trẻ có học, dám đấu tranh để thoát khỏi sự ràng buộc của gia đình và định kiến xã hội. Đoạn Tuyệt chẳng hạn, không chỉ là câu chuyện tình yêu, mà còn là lời phản kháng mạnh mẽ đối với hôn nhân sắp đặt và những khuôn phép hà khắc. Văn phong của Nhất Linh mạch lạc, sáng sủa, giàu tính luận đề nhưng vẫn giữ được cảm xúc mềm mại.
Khái Hưng lại thiên về khai thác chiều sâu tâm lý và những bi kịch nội tâm. Hồn Bướm Mơ Tiên mang màu sắc lãng mạn pha chút huyền ảo, đặt con người giữa ranh giới mong manh của tình yêu và tín ngưỡng. Nửa Chừng Xuân khắc họa thân phận người phụ nữ trong xã hội cũ với sự cảm thông sâu sắc. Văn chương Khái Hưng giàu chất trữ tình, nhẹ nhàng mà thấm thía, chú trọng diễn biến tâm trạng hơn là lập luận xã hội trực diện.
Điểm chung của cả hai nhà văn là tinh thần hiện đại hóa văn học: họ sử dụng kết cấu tiểu thuyết phương Tây, xây dựng nhân vật có đời sống tâm lý rõ nét, ngôn ngữ giản dị, trong sáng, khác biệt với lối văn biền ngẫu nặng tính ước lệ trước đó. Qua các tác phẩm, hình ảnh người phụ nữ mới, người trí thức mới và khát vọng sống theo tiếng gọi trái tim được khẳng định như một giá trị tiến bộ.
Tuyển Tập Nhất Linh – Khái Hưng vì thế mang ý nghĩa nhiều hơn một tập sách đọc giải trí. Nó là dấu mốc cho một giai đoạn văn học chuyển mình, khi văn chương trở thành công cụ phản ánh và thúc đẩy thay đổi xã hội. Đọc tuyển tập này, người ta cảm nhận rõ nhịp đập của một thời kỳ đầy xung động – nơi con người bắt đầu ý thức sâu sắc về quyền được sống, được yêu và được lựa chọn số phận của mình.
Giữa những biến động lịch sử của thế kỷ XX, tiếng nói của Nhất Linh và Khái Hưng vẫn giữ được sức gợi lâu dài. Tác phẩm của họ không chỉ có giá trị tư liệu về một giai đoạn văn hóa, mà còn chạm đến những câu hỏi muôn thuở về tự do, hạnh phúc và phẩm giá cá nhân.
