Truyện Truyền Kỳ Trung Quốc của Lâm Ngữ Đường là một tuyển tập giàu giá trị văn hóa và văn học, nơi tác giả giới thiệu và diễn giải tinh hoa của dòng truyện truyền kỳ Trung Hoa qua lăng kính của một học giả am hiểu sâu sắc cả Đông lẫn Tây. Cuốn sách không chỉ nhằm kể lại những câu chuyện kỳ ảo, mà còn giúp người đọc hiểu được nền tảng tư tưởng, tâm lý và mỹ cảm đã hình thành nên thế giới truyền kỳ suốt nhiều thế kỷ.
Nội dung sách xoay quanh các truyện truyền kỳ nổi tiếng của Trung Quốc, phần lớn xuất phát từ thời Đường, Tống và các giai đoạn sau đó. Đây là loại truyện kết hợp giữa yếu tố hiện thực và huyền ảo, nơi con người có thể gặp hồ ly, ma quỷ, tiên nữ; người sống có thể giao tiếp với người chết; giấc mộng, linh hồn và định mệnh đan xen vào đời sống thường nhật. Tuy nhiên, dưới lớp vỏ kỳ ảo ấy không phải là sự hoang đường vô nghĩa, mà là những câu chuyện rất “người”, phản ánh tình yêu, tham vọng, nỗi sợ, khát vọng công danh và bi kịch thân phận.
Lâm Ngữ Đường đặc biệt chú ý đến các nhân vật trí thức, nho sinh, quan lại và những con người bên lề xã hội. Trong nhiều truyện, nhân vật chính là những kẻ tài hoa nhưng lận đận, sống giữa lý tưởng đạo đức Nho gia và sức hấp dẫn của tự do cá nhân, dục vọng và cái đẹp. Các mối tình giữa người và yêu, người và hồn ma thường mang sắc thái bi thương, không chỉ vì khác biệt giới giới, mà vì chúng phơi bày sự giả dối, khô cứng của trật tự xã hội đương thời.
Điểm nổi bật của Truyện Truyền Kỳ Trung Quốc nằm ở phần bình giải và cách nhìn của Lâm Ngữ Đường. Ông không tiếp cận truyền kỳ như một nhà sưu tầm cổ tích, mà như một nhà tư tưởng hiện đại. Tác giả chỉ ra rằng truyền kỳ Trung Hoa là nơi con người được sống thật hơn so với đời sống chính thống. Những gì bị cấm đoán trong luân lý, lễ giáo lại được giải phóng trong thế giới kỳ ảo. Vì thế, truyện truyền kỳ không đối lập với hiện thực, mà chính là sự phản chiếu sâu sắc của hiện thực ấy.
Về ý nghĩa, cuốn sách giúp người đọc hiểu rằng truyền kỳ không chỉ để giải trí, mà là một hình thức phản kháng mềm mại của trí thức cổ đại trước quyền lực, lễ giáo và số phận. Thông qua giấc mộng, ma quỷ và thần tiên, người xưa gửi gắm ước mơ công bằng, tự do yêu đương và khát vọng sống trọn vẹn bản ngã. Đồng thời, sách cũng cho thấy tinh thần khoan dung, hài hước và rất nhân bản của văn hóa Trung Hoa truyền thống, điều thường bị che khuất khi chỉ nhìn nó qua hệ thống đạo đức cứng nhắc.
Truyện Truyền Kỳ Trung Quốc không phải là cuốn sách đọc nhanh. Nó phù hợp với những ai yêu văn học cổ điển, quan tâm đến chiều sâu văn hóa Á Đông và muốn hiểu vì sao những câu chuyện tưởng như hoang đường lại có sức sống lâu dài đến vậy. Qua cách chọn lọc và diễn giải của Lâm Ngữ Đường, truyền kỳ hiện ra không xa lạ, mà gần gũi, giàu cảm xúc và vẫn còn nhiều điều để đối thoại với con người hiện đại.
