199 Mấy Hồi Ấy Làm Gì của Trang Neko và X.Lan là một cuốn sách mang đậm tinh thần hoài niệm, gợi mở lại bức tranh đời sống, tâm lý và những rung động rất riêng của thế hệ 9x trong những năm tháng đầu đời. Không ồn ào, không lên gân, tác phẩm chọn cách kể chuyện nhẹ nhàng, gần gũi, như một cuốn album ký ức được lật giở chậm rãi, nơi mỗi trang đều gợi lại một mảnh tuổi trẻ đã từng rất quen.
Cuốn sách không đi theo mạch tự truyện cá nhân thuần túy, mà là sự chắp nối của nhiều lát cắt đời sống: trường lớp, gia đình, tình bạn, những rung động đầu đời, những nỗi buồn vụn vặt và cả những ước mơ rất ngây thơ. Trang Neko và X.Lan không cố gắng lý tưởng hóa tuổi trẻ, mà giữ lại đúng tinh thần “ngày ấy” với cả sự vụng về, bốc đồng, thiếu thốn và trong trẻo. Chính điều đó tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt của tác phẩm.
Một điểm đáng chú ý của 199 Mấy Hồi Ấy Làm Gì là bối cảnh thời gian được tái hiện rất cụ thể. Đó là thời chưa có smartphone, mạng xã hội còn xa lạ, niềm vui gắn với những món đồ nhỏ bé, những buổi tụ tập giản đơn, những lá thư tay hay những bản nhạc được nghe đi nghe lại. Những chi tiết tưởng chừng rất đời thường ấy lại trở thành sợi dây gắn kết mạnh mẽ với người đọc, đặc biệt là những ai đã từng đi qua giai đoạn tương tự.
Về mặt cảm xúc, cuốn sách không cố tạo cao trào hay bi kịch. Nỗi buồn trong sách thường rất khẽ, niềm vui cũng rất vừa, đúng với tâm thế của tuổi mới lớn. Có những đoạn khiến người đọc mỉm cười vì thấy mình trong đó, có những đoạn lại khiến lòng chùng xuống vì nhận ra thời gian đã lặng lẽ trôi qua. Cách viết của hai tác giả thiên về quan sát và cảm nhận, ít phán xét, nhiều chia sẻ, tạo nên cảm giác thân thuộc như đang nghe một người bạn cũ kể chuyện.
Ngôn ngữ trong sách giản dị, gần với lời nói thường ngày, đôi khi pha chút hài hước, đôi khi lại trầm lắng. Sự phối hợp giữa Trang Neko và X.Lan mang lại nhịp điệu linh hoạt, không đơn điệu, giúp mạch truyện luôn giữ được sự tự nhiên. Tác phẩm không cố gắng trở nên “sâu sắc” theo nghĩa triết lý, mà để chiều sâu tự bộc lộ qua những trải nghiệm rất thật.
199 Mấy Hồi Ấy Làm Gì không chỉ dành cho những người sinh ra trong thập niên 1990. Với những độc giả trẻ hơn, cuốn sách như một cánh cửa mở ra quá khứ gần, giúp hiểu thêm về cách thế hệ trước đã lớn lên, đã yêu thương và trưởng thành trong điều kiện khác biệt. Với những người đã đi qua giai đoạn ấy, tác phẩm giống như một điểm dừng để nhìn lại, để nhận ra rằng dù thời gian có thay đổi, những cảm xúc căn bản của tuổi trẻ vẫn luôn giống nhau.
Cuốn sách vì thế không mang tham vọng lớn lao, nhưng lại có khả năng chạm đến những tầng cảm xúc rất bền. Nó nhắc người đọc nhớ rằng mỗi thế hệ đều có một “thời hồi ấy” đáng trân trọng, nơi những điều nhỏ bé từng đủ sức làm nên cả một bầu trời ký ức.
