Luyện Văn (Trọn Bộ) của Nguyễn Hiến Lê là một công trình giáo dục có giá trị bền vững, được xem như cẩm nang nền tảng cho việc học và rèn luyện văn chương tiếng Việt. Không chỉ dành cho học sinh, bộ sách còn hướng đến bất kỳ ai mong muốn viết đúng, viết rõ, viết hay và hiểu sâu hơn bản chất của văn học cũng như tư duy ngôn ngữ.
Điểm nổi bật trước hết của Luyện Văn (Trọn Bộ) nằm ở quan niệm học văn rất tiến bộ của Nguyễn Hiến Lê. Ông không xem văn chương là thứ chỉ để cảm thụ mơ hồ hay học thuộc khuôn mẫu, mà là kết quả của quá trình rèn luyện nghiêm túc: rèn tư duy, rèn quan sát, rèn cách dùng từ và rèn khả năng diễn đạt. Văn, theo ông, không tách rời đời sống, mà bắt nguồn từ trải nghiệm thực tế, từ sự hiểu biết và thái độ sống của người viết.
Bộ sách được xây dựng có hệ thống, đi từ những vấn đề căn bản nhất của việc làm văn như cách hiểu đề, cách tìm ý, sắp xếp bố cục, cho đến các kỹ năng nâng cao hơn như phân tích, bình luận, miêu tả và nghị luận. Mỗi phần đều được trình bày mạch lạc, logic, giúp người học từng bước nắm vững phương pháp thay vì học theo lối đối phó hay ghi nhớ máy móc. Nguyễn Hiến Lê đặc biệt chú trọng đến việc rèn luyện tư duy độc lập, khuyến khích người viết suy nghĩ bằng chính trải nghiệm và hiểu biết của mình.
Một giá trị lớn của Luyện Văn (Trọn Bộ) là cách tác giả phân tích rất kỹ vai trò của ngôn ngữ. Ông chỉ ra rằng viết văn không phải là dùng những từ hoa mỹ cho nhiều, mà là chọn từ đúng, đặt câu sáng sủa, diễn đạt ý tưởng một cách chính xác và có sức thuyết phục. Những phân tích về câu văn, đoạn văn, giọng điệu và phong cách viết được trình bày rõ ràng, giúp người học nhận ra lỗi sai thường gặp và cách sửa chữa cụ thể.
Bên cạnh tính sư phạm, bộ sách còn mang đậm dấu ấn nhân cách của Nguyễn Hiến Lê. Giọng văn của ông điềm đạm, thẳng thắn, nghiêm túc nhưng không khô khan. Ông viết như một người thầy tận tâm, kiên nhẫn hướng dẫn từng bước, luôn nhấn mạnh sự trung thực trong tư duy và sự cẩn trọng trong cách viết. Qua đó, người đọc không chỉ học cách làm văn, mà còn học cách suy nghĩ chín chắn, mạch lạc và có trách nhiệm với lời nói của mình.
Luyện Văn (Trọn Bộ) cũng phản ánh quan điểm giáo dục tiến bộ, vượt khỏi giới hạn của chương trình học. Nhiều vấn đề được nêu ra vẫn còn nguyên giá trị trong bối cảnh hiện đại, khi việc viết ngày càng trở thành kỹ năng quan trọng trong học tập, công việc và giao tiếp xã hội. Những nguyên tắc về tư duy, bố cục và diễn đạt mà Nguyễn Hiến Lê đề xuất không hề lỗi thời, mà còn giúp người học xây dựng nền tảng vững chắc để thích nghi với nhiều hình thức viết khác nhau.
Với chiều sâu tri thức, tính hệ thống và tinh thần khai mở, Luyện Văn (Trọn Bộ) không chỉ là sách học văn, mà là sách học cách tư duy và diễn đạt. Đây là bộ sách phù hợp với học sinh, giáo viên, người viết và bất kỳ ai trân trọng tiếng Việt, mong muốn rèn luyện khả năng diễn đạt của mình một cách bài bản, nghiêm túc và lâu dài.
