Là Người Nhật: Lịch Sử, Thi Ca Và Kịch Bản Học Quá Trình Hình Thành Chế Độ Toàn Trị của A. N. Meshcheryakov là một công trình nghiên cứu sâu sắc về lịch sử tư tưởng và bản sắc dân tộc Nhật Bản trong tiến trình hiện đại hóa. Tác phẩm không chỉ khảo sát các sự kiện lịch sử, mà còn phân tích văn học, thi ca và diễn ngôn chính trị như những “kịch bản văn hóa” góp phần định hình ý thức hệ quốc gia.
Xuất phát từ câu hỏi “thế nào là người Nhật”, tác giả lần theo sự hình thành của bản sắc dân tộc qua các giai đoạn biến động, đặc biệt từ thời Minh Trị đến trước và trong Thế chiến thứ hai. Ông chỉ ra cách mà nhà nước, giới trí thức và hệ thống giáo dục đã xây dựng một hình mẫu công dân lý tưởng, gắn chặt lòng trung thành với thiên hoàng, tinh thần hy sinh và ý thức phục tùng tập thể. Theo phân tích của Meshcheryakov, quá trình này không chỉ diễn ra trong chính trị mà còn được củng cố thông qua thi ca, sách giáo khoa và các biểu tượng văn hóa.
Điểm đặc sắc của cuốn sách nằm ở phương pháp tiếp cận liên ngành. Thay vì xem chế độ toàn trị như một hiện tượng thuần túy chính trị, tác giả nhìn nó như kết quả của một quá trình kiến tạo lâu dài về mặt ngôn ngữ, biểu tượng và cảm xúc cộng đồng. Thi ca và văn chương không chỉ phản ánh thời đại mà còn góp phần nuôi dưỡng những lý tưởng tập thể, từ đó tạo nên nền tảng tinh thần cho chủ nghĩa quốc gia cực đoan.
Tác phẩm phù hợp với độc giả quan tâm đến Nhật Bản học, lịch sử tư tưởng và các cơ chế hình thành bản sắc dân tộc trong bối cảnh hiện đại. Với lập luận chặt chẽ và tư liệu phong phú, cuốn sách mở ra một góc nhìn sâu sắc về mối quan hệ giữa văn hóa và quyền lực, đồng thời gợi suy ngẫm về cách các xã hội kiến tạo hình ảnh chính mình trong những thời khắc bước ngoặt của lịch sử.
