Khát Vọng Sống của Irving Stone là một trong những tiểu thuyết tiểu sử nổi tiếng và có sức lay động mạnh mẽ nhất của văn học thế kỷ XX. Lấy cảm hứng từ cuộc đời danh họa Vincent van Gogh, tác phẩm không chỉ kể lại hành trình nghệ thuật của một thiên tài, mà còn đi sâu vào bi kịch tinh thần của một con người sống tận cùng với đam mê, cô độc và khát vọng được thấu hiểu.
Irving Stone xây dựng cuốn tiểu thuyết dựa trên khối lượng tư liệu đồ sộ, đặc biệt là thư từ giữa Van Gogh và em trai Theo. Tuy nhiên, ông không biến câu chuyện thành một bản tiểu sử khô cứng, mà thổi vào đó hơi thở của văn chương, cảm xúc và nhịp điệu của một đời sống nội tâm dữ dội. Van Gogh hiện lên không phải như biểu tượng hào nhoáng của nghệ thuật, mà như một con người đầy mâu thuẫn: yêu cuộc sống đến cuồng nhiệt nhưng luôn bị chính cuộc sống ruồng bỏ.
Tác phẩm theo sát từng chặng đường của Van Gogh, từ tuổi trẻ lạc hướng, những nỗ lực tuyệt vọng để hòa nhập với xã hội, đến quyết định dấn thân vào con đường hội họa trong nghèo đói và bệnh tật. Những bức tranh nổi tiếng không được miêu tả như thành tựu, mà như kết quả của đau đớn, ám ảnh và sự lao động nghệ thuật đến kiệt quệ. Hội họa đối với Van Gogh không phải là phương tiện để nổi tiếng hay kiếm sống, mà là cách duy nhất để anh tồn tại, để giữ lại mối liên hệ mong manh với thế giới.
Một trong những điểm đặc biệt của Khát Vọng Sống là cách Irving Stone khắc họa nỗi cô độc. Van Gogh sống giữa con người nhưng không bao giờ thực sự thuộc về họ. Gia đình không thấu hiểu, xã hội xem anh như kẻ lập dị, giới nghệ thuật quay lưng trong suốt quãng đời anh còn sống. Chỉ có Theo, người em trai tận tụy và âm thầm hy sinh, là điểm tựa tinh thần duy nhất. Mối quan hệ giữa hai anh em được miêu tả với chiều sâu cảm xúc hiếm thấy, vừa ấm áp vừa đau đớn, như sợi dây mong manh níu giữ Van Gogh trước bờ vực sụp đổ.
Irving Stone không né tránh những góc tối trong đời Van Gogh: cơn khủng hoảng tinh thần, sự tự hủy hoại, những hành vi cực đoan và kết cục bi thảm. Tuy vậy, tác phẩm không chìm trong bi lụy. Trái lại, xuyên suốt cuốn sách là một nguồn năng lượng sống mãnh liệt, thể hiện qua niềm say mê màu sắc, ánh sáng, thiên nhiên và con người. Van Gogh đau khổ, nhưng không bao giờ thờ ơ với cuộc đời; anh tuyệt vọng, nhưng chưa từng từ bỏ khát vọng sáng tạo.
Về mặt văn phong, Khát Vọng Sống giàu hình ảnh, nhịp điệu chậm rãi nhưng cuốn hút, phản ánh đúng tinh thần lao động nghệ thuật bền bỉ và khắc nghiệt của nhân vật trung tâm. Stone viết với sự cảm thông sâu sắc, không thần thánh hóa thiên tài, cũng không giản lược bi kịch, mà để người đọc tự cảm nhận cái giá phải trả cho sự trung thực tuyệt đối với chính mình.
Khát Vọng Sống không chỉ là câu chuyện về Van Gogh, mà còn là lời suy ngẫm về thân phận người nghệ sĩ, về sự xung đột giữa cá nhân và xã hội, giữa sáng tạo và tồn tại. Cuốn sách để lại dư âm mạnh mẽ về giá trị của đam mê, sự cô đơn của những kẻ đi trước thời đại, và sức sống bền bỉ của nghệ thuật ngay cả khi con người đã gục ngã.
