Luật Hiến Pháp Và Chính Trị Học của Nguyễn Văn Bông là một công trình học thuật có vị trí đặc biệt trong lịch sử nghiên cứu luật học và khoa học chính trị Việt Nam trước năm 1975. Không chỉ là giáo trình dành cho sinh viên luật và hành chính, tác phẩm còn phản ánh nỗ lực xây dựng một nền tư duy pháp lý hiện đại, đặt Hiến pháp và thiết chế chính trị vào trung tâm của đời sống quốc gia.
Nguyễn Văn Bông tiếp cận luật hiến pháp không như một hệ thống điều khoản khô cứng, mà như nền tảng tư tưởng tổ chức quyền lực và bảo đảm tự do chính trị. Ông xem Hiến pháp là “luật của các luật”, vừa mang tính pháp lý tối cao, vừa là kết tinh của những lựa chọn chính trị căn bản của một quốc gia. Từ quan điểm đó, cuốn sách mở rộng phạm vi khảo sát sang chính trị học, giúp người đọc hiểu rõ mối quan hệ hữu cơ giữa pháp luật và quyền lực nhà nước.
Nội dung tác phẩm được triển khai một cách mạch lạc, bắt đầu từ các khái niệm cơ bản của luật hiến pháp: nhà nước, chủ quyền, hiến pháp, quyền công dân, rồi tiến đến phân tích các mô hình tổ chức quyền lực như lập pháp, hành pháp, tư pháp. Nguyễn Văn Bông dành nhiều dung lượng để bàn về nguyên tắc phân quyền, cơ chế kiểm soát quyền lực và vai trò của pháp luật trong việc hạn chế sự lạm quyền của nhà nước. Những vấn đề này được đặt trong bối cảnh so sánh với các nền dân chủ phương Tây, đồng thời liên hệ đến thực tiễn chính trị Việt Nam đương thời.
Một điểm nổi bật của Luật Hiến Pháp Và Chính Trị Học là cách tác giả kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý thuyết và thực tiễn. Các học thuyết chính trị lớn như dân chủ, cộng hòa, chủ nghĩa lập hiến được trình bày rõ ràng, dễ tiếp cận, nhưng không giản lược. Song song với đó là những phân tích cụ thể về cơ cấu nhà nước, bầu cử, đảng phái, trách nhiệm chính trị và quyền tự do công dân. Nhờ vậy, cuốn sách vừa có giá trị giảng dạy, vừa là tài liệu tham khảo nghiêm túc cho những người quan tâm đến đời sống chính trị.
Về mặt tư tưởng, tác phẩm thể hiện rõ khát vọng xây dựng một nhà nước pháp quyền, nơi quyền lực được đặt dưới sự chi phối của Hiến pháp và luật pháp, chứ không phải ngược lại. Nguyễn Văn Bông nhấn mạnh vai trò của ý thức pháp luật và văn hóa chính trị trong việc bảo vệ các quyền căn bản của con người. Trong bối cảnh xã hội còn nhiều biến động, những lập luận này cho thấy tinh thần khai phóng và tầm nhìn dài hạn của tác giả.
Dù ra đời trong một hoàn cảnh lịch sử cụ thể, Luật Hiến Pháp Và Chính Trị Học vẫn giữ được giá trị tham khảo cho người đọc hôm nay. Nhiều vấn đề mà Nguyễn Văn Bông đặt ra – như giới hạn quyền lực, tính chính danh của nhà nước, mối quan hệ giữa pháp luật và chính trị – vẫn là những câu hỏi cốt lõi của xã hội hiện đại. Cuốn sách vì thế không chỉ là dấu ấn của một giai đoạn học thuật, mà còn là minh chứng cho nỗ lực nghiêm túc nhằm đặt nền móng tư duy pháp lý và chính trị ở Việt Nam.
