Tử Tước Chẻ Đôi của Italo Calvino trong bộ sách Tổ Tiên Của Chúng Ta là một tiểu thuyết ngắn mang màu sắc ngụ ngôn, nơi trí tưởng tượng, triết lý và sự hài hước lạnh lùng hòa quyện để soi chiếu bản chất con người. Với dung lượng không dài, tác phẩm vẫn mở ra một thế giới tư tưởng phong phú, đặt ra những câu hỏi sâu sắc về đạo đức, sự toàn vẹn và những cực đoan ẩn giấu trong mỗi cá nhân.
Câu chuyện bắt đầu bằng một biến cố kỳ lạ: tử tước Medardo di Terralba bị chẻ làm đôi bởi một viên đạn đại bác trong chiến tranh. Điều phi lý ấy không dẫn đến cái chết, mà tạo ra hai nửa con người cùng tồn tại: một nửa hoàn toàn xấu xa, tàn bạo và vô cảm; nửa còn lại thuần khiết, nhân hậu đến mức cực đoan. Từ tình huống giả tưởng này, Italo Calvino triển khai một chuỗi sự kiện vừa kỳ quái vừa logic, khiến người đọc bật cười nhưng cũng không ngừng suy ngẫm.
Điểm độc đáo của Tử Tước Chẻ Đôi nằm ở cách Calvino phê phán lối tư duy nhị nguyên. Cái ác tuyệt đối và cái thiện tuyệt đối đều gây tổn hại cho đời sống con người. Nửa tử tước độc ác gieo rắc sợ hãi, nhưng nửa tử tước “quá tốt” cũng khiến cộng đồng ngột ngạt bởi sự áp đặt đạo đức, lòng thương hại thái quá và những chuẩn mực không thực tế. Qua đó, tác phẩm gợi ra một nhận thức quan trọng: con người không thể sống trọn vẹn nếu bị tước đi sự phức tạp, mâu thuẫn vốn có.
Nhân vật được kể lại qua giọng kể của một cậu bé, tạo nên khoảng cách vừa ngây thơ vừa sắc sảo. Cách lựa chọn điểm nhìn này giúp câu chuyện giữ được vẻ nhẹ nhàng, gần với truyện cổ tích, nhưng ẩn dưới lớp vỏ ấy là những suy tư triết học sâu xa về bản ngã, trách nhiệm và sự dung hòa. Calvino không giải thích, không giảng đạo; ông để các tình huống tự bộc lộ nghịch lý của chính chúng.
Văn phong của Italo Calvino trong Tử Tước Chẻ Đôi giản dị, sáng rõ và giàu tính biểu tượng. Ngôn ngữ không cầu kỳ nhưng chính xác, mỗi chi tiết đều được đặt đúng chỗ, tạo nên một cấu trúc gọn gàng, chặt chẽ. Chất hài hước của Calvino không ồn ào, mà thấm dần, đôi khi mang sắc thái châm biếm lạnh, khiến người đọc vừa mỉm cười vừa thấy bất an.
Dưới lớp truyện giả tưởng, Tử Tước Chẻ Đôi là một suy niệm về con người hiện đại. Khi xã hội có xu hướng phân chia mọi thứ thành đúng – sai, thiện – ác, trắng – đen, Calvino nhắc nhở rằng sự sống chỉ thực sự lành mạnh khi con người được tồn tại trong trạng thái không hoàn hảo nhưng toàn vẹn. Việc chấp nhận những khiếm khuyết, mâu thuẫn nội tại chính là điều giúp con người trở nên người hơn.
Tử Tước Chẻ Đôi là tác phẩm phù hợp với những độc giả yêu thích văn chương giàu tính ẩn dụ, thích những câu chuyện tưởng như đơn giản nhưng mở ra nhiều tầng nghĩa. Ngắn gọn, sắc sảo và đầy trí tuệ, cuốn sách là một minh chứng tiêu biểu cho phong cách Italo Calvino: dùng trí tưởng tượng để chạm tới những vấn đề cốt lõi nhất của đời sống con người.
