Thung Lũng Ảo Vọng của Đào Hiếu là một tiểu thuyết mang màu sắc hiện thực – tâm lý, đặt con người vào một không gian khép kín để phơi bày những ảo tưởng, tham vọng và sự băng hoại âm thầm của đời sống tinh thần.
Bối cảnh truyện xoay quanh một thung lũng hẻo lánh, nơi từng được quảng bá như vùng đất lý tưởng cho một mô hình sống mới: yên bình, nhân văn, tách khỏi sự xô bồ của xã hội bên ngoài. Nhưng càng đi sâu, “thung lũng” ấy hiện ra không phải thiên đường mà là chiếc bẫy tinh vi của những giấc mơ méo mó. Không gian khép kín này trở thành nơi thử thách bản chất con người, khi mọi giá trị đạo đức quen thuộc dần bị bào mòn bởi quyền lực, dục vọng và nỗi sợ.
Nhân vật trung tâm của truyện là những trí thức, cán bộ, nghệ sĩ và người lao động từng mang theo nhiều lý tưởng tốt đẹp khi đến thung lũng. Họ tin rằng mình đang góp phần xây dựng một cộng đồng mới, nhưng thực chất mỗi người đều mang theo những khát vọng riêng: kẻ muốn thăng tiến, kẻ muốn được công nhận, kẻ chỉ mong trốn chạy quá khứ. Trong môi trường tưởng như lý tưởng ấy, các mối quan hệ dần biến dạng: tình bạn trở thành sự dò xét, tình yêu bị chi phối bởi lợi ích, còn niềm tin thì bị thay thế bằng sự nghi ngờ.
Một trong những điểm nổi bật của Thung Lũng Ảo Vọng là cách Đào Hiếu khắc họa quá trình tha hóa không ồn ào mà chậm rãi, gần như không ai nhận ra mình đang trượt dốc. Những nhân vật không phải kẻ ác bẩm sinh; họ chỉ dần thỏa hiệp với cái sai vì nghĩ rằng đó là điều “cần thiết”, “tạm thời”, hay “vì tập thể”. Chính chuỗi thỏa hiệp nhỏ bé ấy đã dẫn đến sự sụp đổ toàn diện của những giá trị từng được tôn thờ.
Tác phẩm cũng dành nhiều trang viết để đào sâu tâm lý con người trong môi trường bị kiểm soát: nỗi sợ bị cô lập, sợ bị loại trừ, sợ nói sự thật. Thung lũng không chỉ là một địa danh cụ thể mà còn là ẩn dụ cho bất kỳ xã hội thu nhỏ nào, nơi lý tưởng bị lợi dụng để che đậy quyền lực, và ảo vọng được dùng để ru ngủ lương tri.
Văn phong Đào Hiếu sắc lạnh, tỉnh táo, đôi khi mang giọng mỉa mai nhẹ nhưng thấm sâu. Ông không lên án trực diện mà để cho hành động và suy nghĩ của nhân vật tự bộc lộ bản chất. Chính điều đó khiến câu chuyện có sức ám ảnh lâu dài, buộc người đọc phải soi chiếu lại chính mình: trong những hoàn cảnh tương tự, liệu con người có đủ tỉnh táo để không bước vào “thung lũng” của riêng mình.
Thung Lũng Ảo Vọng không kể một câu chuyện giật gân, mà lặng lẽ dựng lên bức tranh về sự tan rã của lý tưởng khi đối diện với bản năng con người. Đó là cuốn tiểu thuyết khiến người đọc khó quên, bởi những gì diễn ra trong trang sách hoàn toàn có thể tồn tại ngay giữa đời sống quen thuộc.
