Ngồi Lê Chém Gió của Lê Thị Liên Hoan (đạo diễn Lê Hoàn) là một tập tản văn – ghi chép mang màu sắc rất riêng của tác giả, nơi giọng kể tưng tửng, sắc sảo và đầy tính quan sát đời sống đô thị Việt Nam những năm đầu thế kỷ XXI. Cuốn sách không hướng tới cấu trúc cốt truyện chặt chẽ hay xây dựng nhân vật theo kiểu tiểu thuyết, mà giống như những cuộc trò chuyện ngẫu hứng, nơi người viết “ngồi lê” giữa đời sống và “chém gió” bằng trải nghiệm cá nhân, ký ức, cảm xúc và cái nhìn phê phán.
Nhân vật trung tâm xuyên suốt tác phẩm chính là cái tôi tác giả – một người phụ nữ hiện đại, độc lập, thẳng thắn, không ngại va chạm và cũng không cố gắng làm vừa lòng số đông. Xung quanh cái tôi ấy là vô số “nhân vật đời sống”: bạn bè, người quen, nghệ sĩ, người làm truyền thông, những kẻ lướt qua quán cà phê, đường phố, mạng xã hội. Họ xuất hiện thoáng qua, đôi khi chỉ bằng vài nét chấm phá, nhưng đủ để phản chiếu những thói quen, định kiến và nghịch lý của xã hội đương thời.
Mỗi bài viết trong Ngồi Lê Chém Gió thường bắt đầu từ một chi tiết rất nhỏ: một câu nói bâng quơ, một hiện tượng truyền thông, một trào lưu văn hóa, một kỷ niệm cá nhân. Từ đó, tác giả mở rộng suy nghĩ sang những vấn đề lớn hơn như lối sống thị dân, sự giả tạo trong giao tiếp, áp lực hình ảnh, quan niệm về thành công, tình yêu, hôn nhân, và vị trí của phụ nữ trong xã hội hiện đại. Cốt truyện ở đây không nằm ở diễn biến sự việc, mà nằm ở dòng suy nghĩ liên tục, linh hoạt, lúc châm biếm, lúc tự trào, lúc lại khá cay đắng.
Giọng văn của Lê Thị Liên Hoan là điểm nổi bật nhất của cuốn sách. Nó sắc, nhanh, nhiều khẩu ngữ, giàu tính đối thoại và không né tránh những góc khuất dễ gây tranh cãi. Tác giả sẵn sàng nói thẳng, nói thật, thậm chí nói quá để lột tả bản chất vấn đề, nhưng phía sau sự “chém gió” ấy là một thái độ nghiêm túc với đời sống và với chính mình.
Ý nghĩa của Ngồi Lê Chém Gió nằm ở việc nó ghi lại tâm thế của một thế hệ sống giữa giao thoa truyền thống và hiện đại, giữa đời thực và không gian truyền thông. Cuốn sách không đưa ra chân lý, cũng không cố gắng dạy dỗ, mà khuyến khích người đọc tự suy nghĩ, tự phản biện và dám nhìn lại những điều tưởng như rất quen thuộc. Đó là một dạng văn chương đời sống, nơi sự thẳng thắn và cá tính được đặt lên hàng đầu.
Với người đọc, Ngồi Lê Chém Gió có thể gây thích thú, khó chịu, hoặc đồng cảm sâu sắc, tùy vào trải nghiệm cá nhân. Nhưng khó phủ nhận rằng cuốn sách tạo ra một không gian đối thoại hiếm thấy, nơi tiếng nói cá nhân được giữ nguyên sự gai góc và không bị làm mềm vì thị hiếu.
