Sự Va Chạm Giữa Các Nền Văn Minh Và Sự Tái Lập Trật Tự Thế Giới của Samuel P. Huntington là một trong những tác phẩm chính trị – học thuật có ảnh hưởng và gây tranh luận mạnh mẽ nhất trong bối cảnh thế giới hậu Chiến tranh Lạnh. Cuốn sách mở ra một cách nhìn mới về trật tự toàn cầu, khi tác giả cho rằng những xung đột lớn của thế kỷ XXI sẽ không còn chủ yếu dựa trên ý thức hệ hay kinh tế, mà xoay quanh sự khác biệt sâu sắc giữa các nền văn minh.
Samuel P. Huntington chia thế giới thành những khối văn minh lớn như phương Tây, Hồi giáo, Khổng giáo, Ấn Độ, Chính thống giáo, Nhật Bản, Mỹ Latinh và châu Phi. Theo ông, mỗi nền văn minh được định hình bởi lịch sử, tôn giáo, giá trị văn hóa và cách nhìn về quyền lực, từ đó tạo nên những đường ranh giới khó dung hòa. Khi trật tự lưỡng cực sụp đổ, các quốc gia không còn liên kết chủ yếu vì ý thức hệ, mà vì sự tương đồng hoặc đối lập về văn minh.
Một trong những luận điểm trung tâm của cuốn sách là khái niệm “đường đứt gãy văn minh”, nơi các nền văn minh tiếp giáp và xung đột trực tiếp. Huntington cho rằng nhiều cuộc chiến tranh và căng thẳng khu vực trong tương lai sẽ bùng phát tại những khu vực này, đặc biệt là giữa phương Tây và thế giới Hồi giáo, hoặc giữa phương Tây và các nền văn minh không phương Tây đang trỗi dậy. Quan điểm này vừa được xem là có tính tiên đoán, vừa bị phê phán vì nguy cơ đơn giản hóa và khái quát hóa quá mức các nền văn hóa đa dạng.
Bên cạnh việc mô tả xung đột, tác giả còn bàn sâu về vai trò của phương Tây trong trật tự thế giới mới. Ông cảnh báo rằng phương Tây không còn ở vị thế thống trị tuyệt đối, và việc áp đặt các giá trị của mình lên những nền văn minh khác có thể dẫn đến phản kháng và bất ổn. Thay vào đó, Huntington đề xuất một cách tiếp cận thực tế hơn: thừa nhận sự đa dạng văn minh, xác định lợi ích cốt lõi, và tìm kiếm sự chung sống trong một thế giới đa cực.
Văn phong của cuốn sách mang tính học thuật rõ rệt nhưng vẫn dễ tiếp cận với độc giả phổ thông có nền tảng xã hội – chính trị. Huntington lập luận chặt chẽ, sử dụng nhiều ví dụ lịch sử và phân tích địa chính trị để củng cố quan điểm của mình. Dù đồng tình hay phản đối, người đọc khó có thể phủ nhận tầm ảnh hưởng lâu dài của tác phẩm đối với các cuộc thảo luận về quan hệ quốc tế và an ninh toàn cầu.
Sự Va Chạm Giữa Các Nền Văn Minh Và Sự Tái Lập Trật Tự Thế Giới không chỉ là một cuốn sách lý giải thế giới đương đại, mà còn là lời gợi mở để suy ngẫm về bản sắc, quyền lực và khả năng chung sống của nhân loại trong một thời đại đầy biến động.
