Châu Chấu Đỏ của Mạc Ngôn là một tác phẩm mang đậm dấu ấn hiện thực huyền ảo, nơi lịch sử, ký ức và bản năng sinh tồn hòa trộn trong một không gian nông thôn Trung Hoa vừa khắc nghiệt vừa đầy ám ảnh. Với giọng văn dữ dội và giàu tính biểu tượng, Mạc Ngôn tiếp tục khai thác mảnh đất Cao Mật quen thuộc – quê hương văn chương của ông – để dựng nên một thế giới vừa trần trụi vừa siêu thực.
Hình ảnh “châu chấu đỏ” trong tác phẩm không chỉ là một hiện tượng tự nhiên mà còn là biểu tượng của tai ương và biến động. Bầy châu chấu xuất hiện như một cơn dịch, tràn qua ruộng đồng, tàn phá mùa màng và đẩy con người vào cảnh đói khát. Nhưng đồng thời, màu đỏ của chúng cũng gợi liên tưởng đến bạo lực, chiến tranh và những biến động xã hội dữ dội. Qua đó, thiên nhiên và lịch sử dường như hòa làm một, cùng thử thách sức chịu đựng của con người.
Nhân vật trong truyện thường là những con người bình thường: nông dân, phụ nữ, trẻ nhỏ – những số phận nhỏ bé trước guồng quay khắc nghiệt của thời cuộc. Mạc Ngôn không lý tưởng hóa họ; ông phơi bày cả sự tàn nhẫn, ích kỷ lẫn tình thương và lòng kiên cường. Trong nghịch cảnh, bản năng sinh tồn trỗi dậy mạnh mẽ, khiến con người vừa đáng thương vừa đáng sợ. Chính sự pha trộn ấy tạo nên chiều sâu nhân bản cho tác phẩm.
Văn phong của Mạc Ngôn giàu hình ảnh, đôi khi thô ráp nhưng đầy sức gợi. Ông sử dụng những chi tiết mạnh, có tính phóng đại, để khắc họa sự cực đoan của hoàn cảnh. Yếu tố hiện thực được đẩy đến ranh giới của huyền ảo, khiến người đọc có cảm giác đang bước vào một truyền thuyết hiện đại – nơi cái thực và cái tưởng tượng đan xen không thể tách rời.
Một điểm đáng chú ý là cách tác giả nhìn nhận lịch sử. Thay vì kể lại các sự kiện lớn theo lối chính thống, Mạc Ngôn tiếp cận lịch sử từ góc nhìn đời thường, qua những mảnh đời cụ thể. Lịch sử trong Châu Chấu Đỏ không phải là dòng thời gian khô cứng, mà là ký ức sống động, đôi khi méo mó, đầy cảm xúc và đau đớn.
Châu Chấu Đỏ vì thế không chỉ là câu chuyện về một tai họa thiên nhiên, mà còn là ẩn dụ về những cơn bão xã hội và chính trị từng quét qua đời sống con người. Tác phẩm đặt ra câu hỏi về sức chịu đựng, về phẩm giá và về khả năng tồn tại của con người giữa những biến động vượt ngoài tầm kiểm soát. Với giọng kể mãnh liệt và giàu tính biểu tượng, Mạc Ngôn một lần nữa khẳng định vị thế của mình như một trong những cây bút lớn của văn học đương đại châu Á.
