Lồng Đèn Hoa Mẫu Đơn của Lafcadio Hearn là một trong những truyện ma nổi tiếng nhất mà ông ghi chép và phóng tác từ kho tàng truyền thuyết Nhật Bản. Câu chuyện bắt nguồn từ tích xưa “Botan Dōrō”, được lưu truyền rộng rãi trong văn hóa dân gian, nơi ranh giới giữa tình yêu và cõi chết trở nên mơ hồ đến lạnh người.
Truyện kể về một chàng samurai góa vợ sống cô độc. Vào một đêm mùa hè oi ả, khi ánh trăng phủ xuống khu vườn tĩnh lặng, chàng gặp một thiếu nữ tuyệt sắc mang theo chiếc lồng đèn trang trí hoa mẫu đơn. Cuộc gặp gỡ diễn ra nhẹ nhàng, lãng mạn, và nhanh chóng nảy nở thành mối tình say đắm. Đêm này qua đêm khác, người con gái ấy lại xuất hiện cùng ánh đèn lung linh, như thể bước ra từ một giấc mộng. Thế nhưng, sự dịu dàng ấy che giấu một bí mật ghê rợn: nàng không còn thuộc về thế giới của người sống.
Lafcadio Hearn không kể câu chuyện theo lối hù dọa trực diện. Ông xây dựng bầu không khí bằng những chi tiết tinh tế: tiếng guốc khẽ chạm trên lối đi sỏi, ánh đèn giấy lay động trong gió, mùi hương thoảng qua trong đêm. Chính sự tĩnh lặng và nhịp điệu chậm rãi ấy tạo nên cảm giác bất an âm ỉ. Khi sự thật được hé lộ, nỗi sợ không bùng nổ dữ dội mà lan dần, thấm sâu như hơi lạnh thấm vào da thịt.
Tác phẩm phản ánh rõ quan niệm truyền thống Á Đông về linh hồn và chấp niệm. Tình yêu trong truyện không thuần túy là cảm xúc lãng mạn mà trở thành sợi dây ràng buộc giữa hai thế giới. Người con gái trở lại vì khát khao chưa trọn vẹn; chàng trai đắm chìm trong si mê đến mức đánh đổi cả sinh mạng. Cái chết vì thế không phải kết thúc, mà là sự tiếp nối của một mối duyên không dứt.
Điểm cuốn hút của Lồng Đèn Hoa Mẫu Đơn nằm ở sự giao thoa văn hóa. Lafcadio Hearn, với tư cách một học giả phương Tây say mê Nhật Bản, đã chuyển tải tinh thần của truyện dân gian bằng giọng văn trong trẻo, giàu chất thơ nhưng vẫn giữ được vẻ huyền bí nguyên bản. Ông không chỉ kể lại một giai thoại ma quái mà còn lưu giữ cả bối cảnh xã hội, phong tục và niềm tin tâm linh của thời Edo. Nhờ đó, câu chuyện vừa mang tính giải trí vừa như một tư liệu văn hóa quý giá.
Ngoài yếu tố rùng rợn, truyện còn gợi nhiều suy ngẫm về sự cô đơn và khát vọng được yêu thương. Nhân vật nam không đơn thuần là nạn nhân; chính sự trống trải trong tâm hồn đã khiến chàng dễ dàng bị cuốn vào bóng hình ảo ảnh. Trong một thế giới nơi danh dự và bổn phận được đặt lên hàng đầu, khát khao riêng tư đôi khi trở thành mầm mống của bi kịch.
Văn phong của Hearn giản dị nhưng giàu nhạc tính, thiên về gợi hơn tả. Ông để lại nhiều khoảng lặng để người đọc tự hình dung, và chính những khoảng lặng ấy làm nên dư âm ám ảnh kéo dài sau khi câu chuyện khép lại. Lồng Đèn Hoa Mẫu Đơn vì thế không chỉ là một truyện ma cổ điển, mà còn là bản hòa âm giữa tình yêu, cái chết và niềm tin vào thế giới vô hình — một câu chuyện nhẹ nhàng mà rợn ngợp, đẹp đẽ mà bi thương.
