Các Bản Hiến Pháp Làm Nên Lịch Sử của Albert P. Blaustein và Jay A. Sigler là một công trình nghiên cứu giàu giá trị học thuật, tái hiện hành trình hình thành và phát triển của những bản hiến pháp có ảnh hưởng sâu rộng nhất trong lịch sử nhân loại. Tác phẩm không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu nội dung pháp lý, mà còn phân tích bối cảnh chính trị, xã hội và tư tưởng đã tạo nên những văn kiện nền tảng ấy.
Cuốn sách mở ra với các bản hiến pháp cổ điển đặt nền móng cho tư tưởng pháp quyền hiện đại, tiêu biểu như Hiến pháp Hoa Kỳ năm 1787 – văn kiện được xem là bản hiến pháp thành văn lâu đời nhất còn hiệu lực. Thông qua trường hợp này, tác giả làm rõ cách các nhà lập quốc Mỹ thiết kế cơ chế tam quyền phân lập, kiểm soát và đối trọng quyền lực, đồng thời bảo đảm các quyền tự do cơ bản của công dân. Những phân tích về quá trình tranh luận, thỏa hiệp và phê chuẩn giúp người đọc hiểu rằng một bản hiến pháp không chỉ là sản phẩm của lý thuyết, mà còn là kết quả của xung đột và dung hòa lợi ích.
Tiếp đó, tác phẩm khảo sát các bản hiến pháp châu Âu và Mỹ Latinh trong thế kỷ XIX, nơi làn sóng cách mạng và phong trào dân tộc chủ nghĩa đã làm thay đổi cấu trúc quyền lực truyền thống. Hiến pháp Pháp sau Cách mạng 1789, cùng nhiều lần sửa đổi về sau, được xem như minh chứng cho quá trình tìm kiếm sự cân bằng giữa tự do và ổn định. Các bản hiến pháp ở khu vực Mỹ Latinh lại cho thấy nỗ lực xây dựng nhà nước độc lập sau khi thoát khỏi ách thuộc địa.
Sang thế kỷ XX, sách dành dung lượng đáng kể cho các bản hiến pháp ra đời sau hai cuộc thế chiến. Hiến pháp Đức năm 1949 với tinh thần đề cao nhân quyền và ngăn ngừa chủ nghĩa cực đoan được phân tích như một phản ứng trực tiếp trước thảm họa phát xít. Hiến pháp Nhật Bản sau năm 1945, với điều khoản từ bỏ chiến tranh, thể hiện sự chuyển hướng căn bản về chính sách quốc gia. Ở các quốc gia mới giành độc lập tại châu Á và châu Phi, hiến pháp trở thành công cụ định hình bản sắc dân tộc và thiết lập cơ cấu quyền lực trong bối cảnh hậu thuộc địa.
Về mặt nhân vật, dù đây không phải tác phẩm tiểu sử, các tác giả vẫn làm nổi bật vai trò của những nhà tư tưởng và chính khách có ảnh hưởng lớn trong quá trình soạn thảo hiến pháp: từ các nhà lập quốc Mỹ như James Madison, đến những chính khách châu Âu và các nhà lãnh đạo phong trào giải phóng dân tộc. Họ được khắc họa như những người đứng giữa áp lực lịch sử, buộc phải đưa ra lựa chọn có thể định đoạt vận mệnh quốc gia trong nhiều thế hệ.
Điểm đặc sắc của Các Bản Hiến Pháp Làm Nên Lịch Sử nằm ở cách tiếp cận so sánh. Blaustein và Sigler không chỉ mô tả từng văn kiện riêng lẻ, mà còn đặt chúng trong mối liên hệ toàn cầu, chỉ ra sự lan tỏa của các mô hình thể chế, cũng như những khác biệt xuất phát từ điều kiện văn hóa – chính trị đặc thù. Qua đó, người đọc nhận ra rằng hiến pháp không phải một khuôn mẫu bất biến, mà là văn bản sống, phản ánh khát vọng và thách thức của mỗi thời đại.
Tác phẩm vì thế vừa có giá trị tham khảo đối với người nghiên cứu luật và khoa học chính trị, vừa giúp độc giả phổ thông hiểu rõ hơn vì sao những văn kiện tưởng như khô khan ấy lại có thể làm thay đổi dòng chảy lịch sử.
