Đất Phương Nam Ngày Cũ của Trần Bảo Định là một tập bút ký – khảo cứu mang đậm hơi thở văn hóa và lịch sử Nam Bộ, nơi tác giả lần giở lại ký ức của vùng đất phương Nam qua con người, phong tục, ngôn ngữ và những biến thiên của đời sống xã hội. Cuốn sách không đi theo lối sử học khô cứng, mà kể lại quá khứ bằng giọng điệu gần gũi, giàu hoài niệm và đầy trân trọng đối với những giá trị đã lùi xa theo thời gian.
Nội dung tác phẩm trải rộng trên nhiều bình diện: từ đời sống sinh hoạt của người dân Nam Bộ xưa, cách ăn ở, đi lại, làm ăn, cho đến những tập tục, lễ nghi, nghề nghiệp và sinh hoạt văn hóa từng gắn bó chặt chẽ với sông nước, ruộng đồng. Qua từng bài viết, người đọc bắt gặp hình ảnh những con người bình dị: người nông dân, thương hồ, thầy thuốc, nghệ nhân, người buôn bán… tất cả hiện lên trong một không gian phương Nam vừa phóng khoáng, vừa chân chất.
Một điểm nổi bật của Đất Phương Nam Ngày Cũ là cách Trần Bảo Định sử dụng tư liệu. Tác giả kết hợp ký ức cá nhân, lời kể dân gian và các ghi chép lịch sử để tái dựng một Nam Bộ của “ngày cũ” – không lý tưởng hóa, nhưng giàu bản sắc. Những chi tiết nhỏ như cách gọi tên sự vật, thói quen sinh hoạt, hay những câu chuyện bên lề lịch sử đều được ghi lại cẩn thận, tạo nên chiều sâu văn hóa cho tác phẩm.
Giọng văn của Trần Bảo Định mộc mạc, chậm rãi, mang sắc thái kể chuyện hơn là giảng giải. Ông không áp đặt cảm xúc, mà để người đọc tự cảm nhận sự đổi thay của thời gian, tự thấy được nỗi tiếc nuối trước những giá trị đang dần phai nhạt. Chính sự điềm đạm ấy khiến cuốn sách có sức thuyết phục và dễ đi vào lòng người.
Đất Phương Nam Ngày Cũ không chỉ là một cuốn sách để đọc, mà còn là một không gian để nhớ. Nó giúp người đọc hiểu rõ hơn căn tính văn hóa Nam Bộ, đồng thời gợi lên câu hỏi về việc giữ gìn và tiếp nối những giá trị truyền thống trong đời sống hiện đại. Tác phẩm đặc biệt phù hợp với những ai quan tâm đến văn hóa vùng miền, lịch sử đời sống và muốn tìm lại hình ảnh phương Nam qua một góc nhìn gần gũi, giàu cảm xúc.
