Mãi Không Nhắm Mắt của Hải Nham là một tiểu thuyết trinh thám – tâm lý nổi bật của văn học Trung Quốc đương đại, nơi yếu tố phá án không tách rời mà hòa quyện chặt chẽ với bi kịch tinh thần và những câu hỏi nhức nhối về công lý, tội lỗi và sự chuộc lỗi. Tác phẩm đánh dấu phong cách rất riêng của Hải Nham: trinh thám không chỉ để tìm hung thủ, mà để đào sâu vào những vùng tối nhất trong tâm hồn con người.
Câu chuyện khởi đầu từ một vụ án mạng tưởng như đơn giản, nhưng càng điều tra, các manh mối càng dẫn tới một mạng lưới phức tạp của quan hệ gia đình, tình yêu, thù hận và những bí mật bị chôn vùi từ quá khứ. Nhân vật trung tâm không phải mẫu cảnh sát lạnh lùng, toàn năng thường thấy trong tiểu thuyết phá án, mà là một con người mang nhiều vết thương tinh thần, bị giằng xé giữa trách nhiệm nghề nghiệp và những ràng buộc cá nhân. Chính sự mong manh ấy khiến hành trình phá án trở nên nặng nề và ám ảnh.
Điểm đặc sắc của Mãi Không Nhắm Mắt nằm ở cách Hải Nham khai thác chiều sâu tâm lý nhân vật. Tội ác trong tiểu thuyết không đơn thuần xuất phát từ lòng tham hay sự tàn ác bẩm sinh, mà thường bắt nguồn từ những tổn thương kéo dài, những sai lầm nhỏ tích tụ theo năm tháng. Hung thủ và nạn nhân nhiều khi không đứng ở hai phía đối lập tuyệt đối; ranh giới giữa thiện và ác trở nên mờ nhạt, khiến người đọc buộc phải tự vấn về khái niệm công bằng và trách nhiệm cá nhân.
Không khí của tiểu thuyết được xây dựng bằng nhịp điệu chậm, căng, mang màu sắc u tối nhưng không giật gân. Hải Nham hạn chế những màn truy đuổi kịch tính hay các cú “bẻ lái” gây sốc, thay vào đó tập trung vào đối thoại, suy nghĩ nội tâm và những chi tiết đời thường tưởng như vụn vặt. Chính sự tiết chế này lại tạo nên cảm giác ngột ngạt, khiến nỗi bất an âm ỉ kéo dài suốt tác phẩm, như trạng thái “không thể nhắm mắt” đúng với nhan đề.
Bối cảnh xã hội hiện đại Trung Quốc hiện lên chân thực, với những áp lực vô hình đè nặng lên từng cá nhân: danh dự, gia đình, địa vị và kỳ vọng xã hội. Trong thế giới ấy, pháp luật tồn tại, nhưng không phải lúc nào cũng đủ để xoa dịu nỗi đau hay hàn gắn những mất mát tinh thần. Hải Nham không phủ nhận vai trò của công lý, nhưng ông cho thấy cái giá tâm lý mà cả người đi tìm sự thật lẫn kẻ gây ra tội ác đều phải trả.
Văn phong của Hải Nham trong Mãi Không Nhắm Mắt lạnh, gọn và giàu sức gợi. Ông không bi lụy hóa bi kịch, cũng không lý tưởng hóa nhân vật, mà để mọi cảm xúc bộc lộ một cách tự nhiên, đôi khi khô khốc. Chính sự khô khốc ấy lại khiến nỗi đau trở nên thật và khó né tránh.
Mãi Không Nhắm Mắt không phải là một tiểu thuyết trinh thám để đọc nhanh rồi quên. Tác phẩm để lại dư âm dài lâu, buộc người đọc đối diện với câu hỏi: khi sự thật được phơi bày, liệu con người có thực sự được giải thoát, hay chỉ bước sang một hình thức day dứt khác. Trong thế giới văn chương của Hải Nham, có những nỗi ám ảnh không thể khép lại, và đôi khi, không nhắm mắt lại chính là hình phạt nặng nề nhất.
