Mụ Ghẻ của Lâm Phương Lam là một tác phẩm gây ấn tượng mạnh bởi cách nhìn thẳng, nhìn sâu vào những góc khuất tâm lý và định kiến xã hội đối với người phụ nữ. Ngay từ nhan đề, cuốn sách đã gợi lên cảm giác gai góc, thậm chí khó chịu, bởi “mụ ghẻ” vốn là một hình ảnh quen thuộc trong văn hóa dân gian, thường gắn với sự độc ác, ích kỷ và lạnh lùng. Lâm Phương Lam chọn chính hình ảnh đầy ám ảnh ấy để lật ngược lại những phán xét quen thuộc và đặt ra một cách tiếp cận giàu tính nhân văn.
Tác phẩm xoay quanh số phận của một người phụ nữ bị gán cho vai trò “mụ ghẻ” trong gia đình và trong con mắt cộng đồng. Ở đó, bi kịch không chỉ đến từ những xung đột gia đình bề mặt, mà sâu xa hơn là sự cô lập về tinh thần, cảm giác bị hiểu lầm và bị tước đoạt quyền được cảm thông. Nhân vật trung tâm không được xây dựng như một hình mẫu lý tưởng hay đáng thương thuần túy; bà hiện lên với đầy đủ những mâu thuẫn nội tâm, những tổn thương tích tụ và cả những phản ứng đôi khi cứng cỏi, lạnh lùng để tự vệ.
Điểm đáng chú ý trong Mụ Ghẻ là cách Lâm Phương Lam đào sâu vào tâm lý nhân vật nữ. Tác giả không vội kết án hay minh oan, mà kiên nhẫn lần theo từng lớp cảm xúc: từ hy vọng ban đầu, đến thất vọng, uất ức, rồi chai sạn. Qua đó, người đọc dần nhận ra rằng hình ảnh “mụ ghẻ” không tự nhiên mà hình thành; nó là sản phẩm của hoàn cảnh, của những áp lực vô hình từ gia đình, tập quán và cái nhìn khắt khe của xã hội đối với phụ nữ, đặc biệt là những người không thuộc về “vai trò chuẩn mực”.
Không gian truyện mang đậm màu sắc đời sống gia đình Việt Nam, nơi các mối quan hệ huyết thống, nghĩa vụ và đạo lý truyền thống vừa là sợi dây gắn kết, vừa là nguồn cơn của xung đột. Trong bối cảnh ấy, nhân vật phải liên tục lựa chọn giữa nhẫn nhịn để giữ hòa khí và phản kháng để bảo vệ bản thân. Sự giằng co đó tạo nên chiều sâu cho câu chuyện, khiến Mụ Ghẻ không chỉ là một bi kịch cá nhân, mà còn là lời phản ánh về những cấu trúc xã hội âm thầm tạo ra tổn thương.
Văn phong của Lâm Phương Lam tiết chế, không ồn ào hay bi lụy. Ngôn ngữ giản dị, gần với đời sống thường ngày, nhưng giàu sức gợi. Những đoạn miêu tả nội tâm được viết chắc tay, cho thấy sự thấu hiểu của tác giả đối với những cảm xúc bị dồn nén lâu ngày. Chính sự điềm tĩnh trong giọng kể lại làm cho nỗi đau hiện lên rõ nét hơn, bởi nó không cần đến những cao trào kịch tính để gây xúc động.
Mụ Ghẻ là một cuốn sách khiến người đọc phải suy nghĩ lại về những nhãn dán quen thuộc mà xã hội thường áp đặt lên con người. Tác phẩm không nhằm biện hộ cho mọi hành động của nhân vật, mà mở ra một không gian để nhìn nhận con người trong tính toàn vẹn, với cả nguyên nhân và hệ quả của những lựa chọn họ đưa ra. Đó là một tác phẩm giàu tính phản tư, chạm đến vấn đề định kiến, giới tính và nhu cầu được thấu hiểu — những câu chuyện tưởng như nhỏ bé trong gia đình, nhưng lại mang sức nặng xã hội sâu sắc.
