Thất Huyền Cầm của Nguyễn Văn Thọ là một tiểu thuyết mang màu sắc triết luận, đặt con người vào những va đập âm thầm nhưng dai dẳng giữa nghệ thuật, đời sống và số phận. Tác phẩm không đi theo lối kể chuyện kịch tính bề mặt, mà lặng lẽ dẫn người đọc bước vào thế giới nội tâm phức tạp của những con người sống cùng đam mê, ký ức và những day dứt không dễ gọi tên.
Nhân vật trung tâm của truyện là một người nghệ sĩ gắn bó sâu nặng với cây đàn thất huyền cầm – nhạc cụ vừa mang ý nghĩa nghệ thuật, vừa là biểu tượng tinh thần xuyên suốt tác phẩm. Bên cạnh anh là những nhân vật phụ: người thân trong gia đình, bạn bè, những người phụ nữ đi qua đời anh, mỗi người đều đại diện cho một lát cắt khác nhau của đời sống và lựa chọn cá nhân. Họ không được xây dựng như những “vai diễn” lớn tiếng, mà hiện lên rất đời: nói ít, nghĩ nhiều, mang trong mình những nỗi buồn và hy vọng rất con người.
Cốt truyện xoay quanh hành trình sống và sáng tạo của nhân vật chính, từ những năm tháng tuổi trẻ đầy mơ mộng, qua các biến cố của cuộc đời, cho đến khi đối diện với sự lặng im, mất mát và giới hạn của chính mình. Cây đàn thất huyền cầm trở thành điểm tựa tinh thần, nơi nhân vật gửi gắm khát vọng được sống đúng với bản ngã, nhưng đồng thời cũng là gánh nặng, bởi nghệ thuật không phải lúc nào cũng song hành với hạnh phúc đời thường. Những xung đột trong truyện chủ yếu diễn ra ở tầng sâu nội tâm: giữa đam mê và trách nhiệm, giữa tự do cá nhân và ràng buộc xã hội, giữa khát vọng sáng tạo và nỗi cô đơn không thể chia sẻ.
Nguyễn Văn Thọ kể câu chuyện bằng giọng văn chậm rãi, giàu chất suy tư, nhiều đoạn mang tính độc thoại nội tâm, khiến người đọc có cảm giác như đang nghe những tiếng đàn trầm buồn ngân lên trong không gian tĩnh lặng. Không gian truyện thường gợi sự hoài niệm, pha trộn giữa quá khứ và hiện tại, giữa những ký ức đẹp đẽ và những điều không thể níu giữ. Chính nhịp điệu này tạo nên chiều sâu cảm xúc và làm nổi bật bi kịch tinh thần của người nghệ sĩ.
Ý nghĩa lớn của Thất Huyền Cầm nằm ở câu hỏi về giá trị sống: con người phải trả giá bao nhiêu cho đam mê, và liệu nghệ thuật có thể cứu rỗi hay chỉ làm cho nỗi cô đơn trở nên rõ ràng hơn. Tác phẩm không đưa ra câu trả lời dứt khoát, mà để người đọc tự đối diện với những vấn đề rất gần với đời sống của chính mình. Qua hình ảnh cây đàn, Nguyễn Văn Thọ gợi mở suy nghĩ về tiếng nói thầm lặng của tâm hồn, về nhu cầu được lắng nghe và được sống thật, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với tổn thương.
Thất Huyền Cầm vì thế không phải là cuốn sách đọc để giải trí nhanh, mà là một tác phẩm dành cho những ai sẵn sàng chậm lại, lắng nghe những rung động tinh tế của con người trước nghệ thuật, thời gian và số phận.
