Tư Bản Thân Hữu Trung Quốc của Bùi Mẫn Hân là một cuốn sách phân tích chính trị – kinh tế mang tính thời sự cao, tập trung mổ xẻ mối quan hệ phức tạp giữa quyền lực chính trị và tư bản trong cấu trúc phát triển của Trung Quốc đương đại. Tác phẩm không nhìn Trung Quốc như một nền kinh tế thị trường thông thường, cũng không giản lược quốc gia này thành mô hình kế hoạch hóa cứng nhắc, mà chỉ ra sự hình thành của một dạng tư bản đặc thù: tư bản gắn chặt, lệ thuộc và đồng hành với nhà nước.
🇻🇳 Hoàng Sa, Trường Sa là của Việt Nam!
Trọng tâm của cuốn sách là khái niệm “tư bản thân hữu” trong bối cảnh Trung Quốc, nơi ranh giới giữa doanh nghiệp, quan chức và quyền lực chính trị trở nên mờ nhạt. Bùi Mẫn Hân cho thấy sự tăng trưởng nhanh chóng của kinh tế Trung Quốc không thể tách rời mạng lưới quan hệ chằng chịt giữa giới doanh nhân và bộ máy công quyền. Trong môi trường đó, thành công kinh tế thường không chỉ dựa vào năng lực thị trường, mà còn phụ thuộc sâu sắc vào khả năng tiếp cận quyền lực, chính sách và nguồn lực do nhà nước kiểm soát.
Cuốn sách phân tích cách mô hình này được hình thành từ quá trình cải cách mở cửa, khi Trung Quốc cho phép thị trường phát triển nhưng vẫn giữ vai trò chi phối của Đảng và nhà nước. Sự kết hợp này tạo ra một tầng lớp tinh hoa kinh tế mới, vừa hưởng lợi từ thị trường, vừa chịu sự kiểm soát chính trị chặt chẽ. Theo tác giả, đây chính là điểm khác biệt căn bản giữa tư bản Trung Quốc và tư bản phương Tây: không tồn tại một khu vực kinh tế hoàn toàn độc lập với quyền lực chính trị.
Một nội dung đáng chú ý khác của Tư Bản Thân Hữu Trung Quốc là phân tích những hệ quả dài hạn của mô hình này. Bùi Mẫn Hân chỉ ra rằng tư bản thân hữu có thể thúc đẩy tăng trưởng nhanh trong giai đoạn đầu, nhưng đồng thời tích tụ nhiều rủi ro: tham nhũng có hệ thống, phân hóa giàu nghèo, lãng phí nguồn lực và sự méo mó của cạnh tranh. Khi nền kinh tế đạt đến quy mô lớn, những khiếm khuyết này không còn là vấn đề cục bộ, mà trở thành thách thức cấu trúc đối với tính bền vững của phát triển.
Cuốn sách cũng đặt mô hình tư bản Trung Quốc trong so sánh với các quốc gia khác, từ đó làm rõ vì sao Trung Quốc vừa hội nhập sâu vào kinh tế toàn cầu, vừa giữ được khả năng kiểm soát mạnh mẽ đối với khu vực tư nhân. Tác giả cho thấy các chiến dịch chống tham nhũng, siết chặt doanh nghiệp tư nhân hay điều chỉnh các tập đoàn công nghệ không phải là hành động ngẫu nhiên, mà là nỗ lực tái cân bằng mối quan hệ giữa tư bản và quyền lực trong khuôn khổ nhà nước toàn trị.
Văn phong của Tư Bản Thân Hữu Trung Quốc mang tính phân tích rõ ràng, trực diện, dựa trên nhiều dẫn chứng thực tế và quan sát chính sách. Cuốn sách phù hợp với độc giả quan tâm đến kinh tế chính trị Trung Quốc, quan hệ giữa nhà nước và thị trường, cũng như những biến đổi sâu sắc đang diễn ra trong mô hình phát triển của quốc gia này.
Tư Bản Thân Hữu Trung Quốc không chỉ giúp người đọc hiểu cách Trung Quốc vận hành nền kinh tế của mình, mà còn cung cấp một chìa khóa quan trọng để giải mã những quyết định tưởng như khó đoán của Bắc Kinh trong những năm gần đây. Đây là một tác phẩm gợi mở, giúp nhìn Trung Quốc như một hệ thống quyền lực – kinh tế thống nhất, nơi tư bản không đứng ngoài nhà nước, mà tồn tại trong chính cấu trúc của quyền lực.
