Chữ Vạn của Tanizaki Junichiro là một tiểu thuyết tâm lý đặc sắc, táo bạo và đầy ám ảnh, thể hiện rõ khuynh hướng khám phá những vùng tối trong ham muốn, đạo đức và bản chất con người – mảng đề tài làm nên vị trí riêng biệt của Tanizaki trong văn học Nhật Bản hiện đại. Tác phẩm không dựa vào kịch tính bề mặt hay những biến cố dữ dội, mà dần dần cuốn người đọc vào một mê cung tinh thần, nơi các mối quan hệ chồng chéo, dục vọng bị che giấu và sự tự huyễn hoặc dẫn con người đến chỗ mất phương hướng.
Câu chuyện xoay quanh mối quan hệ phức tạp giữa bốn nhân vật, được kể lại qua lời tự thuật mang tính chủ quan, không đáng tin hoàn toàn. Ngay từ cấu trúc, Chữ Vạn đã cho thấy sự tinh vi của Tanizaki: sự thật không được trình bày trực diện, mà bị bẻ cong qua góc nhìn, ký ức và mong muốn của người kể. Điều này khiến ranh giới giữa thật và giả, giữa nạn nhân và kẻ thao túng trở nên mơ hồ, buộc người đọc phải liên tục nghi ngờ những gì mình đang tiếp nhận.
Nhân vật trung tâm của tác phẩm là Mitsuko – một người phụ nữ mang vẻ đẹp quyến rũ, lạnh lùng và khó nắm bắt. Cô hiện diện như một lực hút nguy hiểm, khiến những người xung quanh vừa khao khát vừa sợ hãi. Tuy nhiên, Tanizaki không xây dựng Mitsuko như một hình mẫu “femme fatale” đơn giản. Qua từng lớp kể, nhân vật này dần trở thành tấm gương phản chiếu những dục vọng, sự yếu đuối và xu hướng tự hủy của những người bị cuốn vào cô, hơn là nguyên nhân duy nhất của bi kịch.
Một trong những chủ đề nổi bật của Chữ Vạn là khoái cảm gắn liền với đau khổ và sự lệ thuộc. Tanizaki đào sâu vào tâm lý con người khi họ chủ động dấn thân vào những mối quan hệ gây tổn hại, nhưng lại tìm thấy trong đó một thứ thỏa mãn méo mó. Yêu thương trong tiểu thuyết không mang tính cứu rỗi, mà trở thành trò chơi quyền lực, nơi mỗi cá nhân vừa là kẻ thao túng vừa là nạn nhân của chính ham muốn mình nuôi dưỡng.
Văn phong của Tanizaki trong tác phẩm này lạnh, chính xác và đầy tính giải phẫu. Ông không phán xét nhân vật, cũng không tìm cách biện hộ cho họ, mà đặt họ dưới ánh sáng trần trụi của phân tích tâm lý. Những đoạn độc thoại nội tâm, những suy diễn đầy ám ảnh khiến câu chuyện mang nhịp điệu chậm nhưng nặng, tạo cảm giác ngột ngạt kéo dài.
Nhan đề Chữ Vạn mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Nó gợi đến sự lặp lại, vòng xoáy không lối thoát của dục vọng và ám ảnh, nơi con người càng tìm cách thoát ra càng bị cuốn sâu hơn. Chữ Vạn không chỉ là một ký hiệu, mà là hình ảnh của sự xoay vòng tâm lý, của những mối quan hệ tự sinh ra rồi tự hủy hoại chính mình.
Chữ Vạn là một tác phẩm không dễ đọc, nhưng có sức cuốn hút đặc biệt với những độc giả quan tâm đến văn học tâm lý và những mặt khuất của con người. Đây là cuốn tiểu thuyết cho thấy rõ bản lĩnh của Tanizaki Junichiro trong việc phơi bày dục vọng, sự lệ thuộc và cái đẹp nguy hiểm ẩn sau vẻ ngoài trật tự của xã hội, nơi con người, khi đối diện với chính mình, thường không còn lối thoát an toàn.
