Lịch Sử Văn Minh Thế Giới Phần I: Di Sản Phương Đông của Will Durant và Ariel Durant là cánh cửa mở ra hành trình dài và sâu vào buổi bình minh của văn minh nhân loại. Đây không chỉ là một cuốn sách lịch sử theo nghĩa ghi chép sự kiện, mà là một bản trường ca đồ sộ về trí tuệ, tín ngưỡng, nghệ thuật, khoa học và cách con người phương Đông đã kiến tạo nền móng cho thế giới hiện đại.
Phần I: Di Sản Phương Đông gồm các tập:
- Tập 1: Thiết lập nền văn minh và văn minh vùng cận đông
- Tập 2: Văn minh Ấn Độ và các nước láng giềng
- Tập 3: Văn minh Trung Hòa và Nhật Bản
Ở phần mở đầu của bộ Lịch Sử Văn Minh Thế Giới, hai tác giả đặt phương Đông vào vị trí trung tâm – nơi những nền văn minh đầu tiên hình thành, phát triển và lan tỏa ảnh hưởng sâu rộng. Từ Ai Cập cổ đại với những kim tự tháp sừng sững như thách thức thời gian, đến Lưỡng Hà – vùng đất giữa hai con sông nơi luật pháp, chữ viết và tổ chức xã hội ra đời; từ Ấn Độ với tư tưởng triết học, tôn giáo phong phú, đến Trung Hoa – chiếc nôi của Nho giáo, Đạo giáo và những thành tựu bền bỉ về chính trị, khoa học, kỹ thuật. Tất cả hiện lên không rời rạc mà được xâu chuỗi thành một dòng chảy văn minh liên tục.
Điểm đặc biệt của tác phẩm nằm ở cách tiếp cận lịch sử rất “người” của Will và Ariel Durant. Lịch sử không chỉ là niên đại các triều đại hay những cuộc chinh phạt, mà là câu chuyện về đời sống thường nhật, cách con người suy nghĩ về vũ trụ, đạo đức, cái đẹp và ý nghĩa tồn tại. Khi viết về tôn giáo phương Đông, hai tác giả không áp đặt phán xét, mà cố gắng lý giải vì sao con người tin, vì sao tín ngưỡng lại trở thành trụ cột tinh thần của xã hội trong hàng nghìn năm. Khi bàn về nghệ thuật, kiến trúc hay văn học cổ đại, giọng văn vừa uyên bác vừa giàu cảm xúc, khiến những tàn tích xa xưa trở nên sống động và gần gũi.
Lịch Sử Văn Minh Thế Giới Phần I: Di Sản Phương Đông cũng cho thấy rõ quan điểm nhất quán của Durant: văn minh không phải là sản phẩm riêng của phương Tây hiện đại, mà là kết quả tích lũy lâu dài của nhiều nền văn hóa, trong đó phương Đông giữ vai trò nền tảng. Những phát minh như chữ viết, luật pháp, toán học, thiên văn, y học, cùng các hệ thống tư tưởng về luân lý và xã hội đã âm thầm định hình thế giới ngày nay. Đọc cuốn sách này, người ta dễ nhận ra rằng rất nhiều điều tưởng chừng “hiện đại” thực chất đã được thai nghén từ hàng nghìn năm trước.
Về mặt văn phong, tác phẩm vừa có chiều sâu học thuật, vừa mang tính kể chuyện hấp dẫn. Khối lượng tri thức đồ sộ được trình bày mạch lạc, giàu liên tưởng, không khô cứng như nhiều sách lịch sử thuần túy. Sự kết hợp giữa nghiên cứu nghiêm túc và lối viết nhân văn khiến cuốn sách trở thành một trong những công trình lịch sử phổ quát có sức sống lâu dài.
Với những ai muốn hiểu nguồn gốc của văn minh nhân loại, muốn nhìn thế giới hiện đại từ chiều sâu lịch sử, Lịch Sử Văn Minh Thế Giới Phần I: Di Sản Phương Đông là một điểm khởi đầu vững chắc và đầy cảm hứng. Đây là cuốn sách không chỉ cung cấp tri thức, mà còn nuôi dưỡng sự khiêm nhường trước quá khứ và sự trân trọng đối với di sản tinh thần mà các nền văn minh phương Đông đã để lại cho nhân loại.
