Mười Lẻ Một Đêm của Hoàng Anh Thái là một tiểu thuyết giàu chất trào lộng và huyền ảo, nơi hiện thực và tưởng tượng đan xen, tạo nên bức tranh đa sắc về con người Việt Nam trong thời kỳ đổi mới. Tác phẩm không kể một câu chuyện tuyến tính đơn giản mà mở ra chuỗi những “đêm” – những lát cắt tâm trạng, ký ức và suy tưởng, giống như những mảnh ghép của một bức tranh lớn về đời sống đô thị đương đại.
Lấy cảm hứng từ cấu trúc kể chuyện nhiều tầng, gợi liên tưởng đến Nghìn Lẻ Một Đêm, Hoàng Anh Thái xây dựng tác phẩm như một chuỗi tự sự chồng lớp. Mỗi “đêm” là một câu chuyện, một cuộc gặp gỡ, một cuộc đối thoại, khi thì thực, khi thì nửa mơ nửa tỉnh. Các nhân vật xuất hiện trong không gian thành phố đang chuyển mình, mang theo khát vọng, hoang mang và cả sự châm biếm đối với những nghịch lý xã hội.
Điểm nổi bật của Mười Lẻ Một Đêm nằm ở giọng văn thông minh, sắc sảo. Hoàng Anh Thái vốn nổi tiếng với lối viết tinh quái, giàu tính liên văn bản và ẩn dụ. Ông không ngần ngại đẩy nhân vật vào những tình huống trớ trêu, đôi khi phi lý, để phơi bày sự lố bịch, giả tạo hoặc những mặt khuất của đời sống. Tiếng cười trong truyện không ồn ào mà thâm trầm, mang tính phản tỉnh.
Không gian tiểu thuyết vừa cụ thể vừa siêu thực. Những con phố, căn phòng, quán cà phê hay giấc mơ đều có thể trở thành sân khấu cho các cuộc đối thoại về tình yêu, quyền lực, nghệ thuật và đạo đức. Các nhân vật không chỉ hành động mà còn suy tưởng, tự vấn, tranh luận với chính mình. Nhờ đó, tác phẩm mang màu sắc triết luận nhưng vẫn giữ được nhịp điệu linh hoạt.
Bên cạnh yếu tố trào lộng, Mười Lẻ Một Đêm còn là câu chuyện về cô đơn. Giữa thành phố đông đúc, con người vẫn có thể lạc lõng trong chính những mối quan hệ của mình. Những cuộc gặp gỡ tưởng chừng thân mật lại ẩn chứa khoảng cách vô hình. Tác giả khai thác tinh tế cảm giác ấy, khiến người đọc nhận ra đằng sau tiếng cười là một nỗi buồn mỏng manh.
Cấu trúc nhiều tầng lớp và thủ pháp đan xen giữa thực – ảo giúp tiểu thuyết thoát khỏi khuôn mẫu truyền thống. Hoàng Anh Thái cho thấy sự tìm tòi hình thức trong văn xuôi Việt Nam đương đại, đồng thời phản ánh một giai đoạn xã hội đang vận động mạnh mẽ, nơi giá trị cũ và mới liên tục va chạm.
Mười Lẻ Một Đêm không chỉ là hành trình của các nhân vật qua mười một đêm, mà còn là hành trình của ý thức, của sự tỉnh thức trước những biến chuyển của đời sống. Đọc tác phẩm, người ta không chỉ theo dõi câu chuyện, mà còn bị cuốn vào dòng suy tư về bản sắc, về sự thay đổi và về cách con người đối diện với chính mình trong thế giới đầy nghịch lý.
