Trâu Thiến của Mạc Ngôn là một tác phẩm đậm màu sắc hiện thực pha huyền ảo, tiếp tục khai thác thế giới nông thôn Cao Mật – không gian nghệ thuật quen thuộc của nhà văn. Ngay từ nhan đề, hình tượng “trâu” đã gợi liên tưởng đến sức mạnh bản năng, sự bền bỉ và mối quan hệ mật thiết giữa con người với đất đai, nông nghiệp.
Trong tác phẩm, hình ảnh con trâu không chỉ là vật nuôi phục vụ lao động mà còn mang tính biểu tượng. Nó đại diện cho sức chịu đựng thầm lặng của người nông dân, cho bản năng sống mãnh liệt và đôi khi cho cả sự hoang dã tiềm ẩn trong con người. Mạc Ngôn thường dùng những hình tượng động vật để soi chiếu bản chất xã hội – nơi con người, trong hoàn cảnh khắc nghiệt, có thể trở nên bản năng, thô ráp nhưng cũng vô cùng kiên cường.
Nhân vật trong truyện thường bị đặt vào những tình huống éo le, nơi ranh giới giữa người và vật, giữa lý trí và bản năng trở nên mờ nhòe. Qua đó, tác phẩm đặt ra câu hỏi về nhân tính: điều gì khiến con người khác biệt với loài vật? Và trong những thời điểm lịch sử biến động, liệu sự khác biệt ấy có còn rõ ràng?
Phong cách của Mạc Ngôn trong Trâu Thiến vẫn mang dấu ấn quen thuộc: miêu tả táo bạo, chi tiết giàu sức gợi, đôi khi phóng đại đến mức siêu thực. Ông kết hợp giọng kể dân gian với nhịp điệu hiện đại, tạo nên một câu chuyện vừa thô mộc vừa ám ảnh. Những chi tiết tưởng như dữ dội lại ẩn chứa chiều sâu nhân bản, khiến người đọc vừa kinh ngạc vừa suy ngẫm.
Trâu Thiến không chỉ là câu chuyện về một con vật hay một vùng quê, mà là ẩn dụ về con người trong guồng quay của lịch sử và dục vọng. Qua hình tượng mạnh mẽ và đầy ám ảnh ấy, Mạc Ngôn tiếp tục khẳng định tài năng của mình trong việc biến những điều bình dị thành biểu tượng nghệ thuật giàu chiều sâu.
