Gullible Du Ký – Trường Ca Odyssey Về Thị Trường Tự Do của Ken Schoolland là một cuốn sách độc đáo, kết hợp giữa hình thức ngụ ngôn, du ký và tư tưởng kinh tế tự do, nhằm giải thích những nguyên lý cốt lõi của thị trường một cách dễ hiểu, sinh động và giàu tính gợi mở. Thay vì trình bày học thuyết kinh tế bằng ngôn ngữ học thuật khô khan, tác giả lựa chọn con đường kể chuyện, mượn hành trình phiêu lưu để dẫn dắt người đọc tiếp cận những vấn đề tưởng chừng phức tạp như tự do cá nhân, quyền sở hữu, vai trò của nhà nước và cơ chế thị trường.
Cuốn sách được xây dựng như một trường ca hiện đại, lấy cảm hứng từ Odyssey, nơi nhân vật chính Gullible – một người trẻ ngây thơ, tò mò và sẵn sàng tin vào mọi lời hứa – bắt đầu chuyến du hành qua nhiều vùng đất khác nhau. Mỗi vùng đất đại diện cho một mô hình xã hội hoặc một cách tổ chức kinh tế, từ những nơi bị kiểm soát chặt chẽ bởi quyền lực tập trung, cho đến những cộng đồng vận hành dựa trên tự do trao đổi và trách nhiệm cá nhân. Qua từng chặng đường, Gullible dần học được cái giá của sự ngây thơ, cũng như giá trị của tự do gắn liền với kỷ luật và hiểu biết.
Điểm nổi bật của Gullible Du Ký – Trường Ca Odyssey Về Thị Trường Tự Do nằm ở cách Ken Schoolland “dịch” các tư tưởng kinh tế cổ điển và hiện đại sang ngôn ngữ đời sống. Những khái niệm như can thiệp của nhà nước, thuế khóa, độc quyền, phúc lợi xã hội hay tự do thương mại không xuất hiện dưới dạng định nghĩa, mà được thể hiện qua những tình huống cụ thể, đôi khi hài hước, đôi khi cay đắng. Người đọc không bị ép phải đồng ý với tác giả, nhưng khó có thể làm ngơ trước những hệ quả mà các mô hình xã hội khác nhau tạo ra cho đời sống con người.
Cuốn sách cũng đặt trọng tâm vào mối quan hệ giữa ý định tốt và kết quả thực tế. Nhiều cộng đồng trong hành trình của Gullible được xây dựng từ những lý tưởng đẹp đẽ: bình đẳng, an toàn, bảo vệ người yếu thế. Tuy nhiên, qua thời gian, các lý tưởng ấy bị bóp méo bởi quyền lực, lợi ích nhóm và sự thiếu hiểu biết về quy luật kinh tế. Ken Schoolland không công kích bằng giọng điệu cực đoan, mà để chính câu chuyện cho thấy sự khác biệt giữa mong muốn và hệ quả, giữa lời hứa và thực tế vận hành.
Về văn phong, sách mang màu sắc kể chuyện nhẹ nhàng, dễ đọc, có nhịp điệu rõ ràng, phù hợp với cả những độc giả không có nền tảng kinh tế. Dưới lớp vỏ ngụ ngôn là một lập trường tư tưởng nhất quán: niềm tin vào thị trường tự do, vào năng lực tự điều chỉnh của con người khi được trao quyền lựa chọn và chịu trách nhiệm cho quyết định của mình. Tuy vậy, cuốn sách không tuyệt đối hóa con người hay phủ nhận mọi vai trò của thể chế, mà nhấn mạnh sự cảnh giác trước quyền lực tập trung và những giải pháp áp đặt từ trên xuống.
Gullible Du Ký – Trường Ca Odyssey Về Thị Trường Tự Do phù hợp với những ai quan tâm đến kinh tế học tự do, triết học chính trị, hoặc đơn giản là muốn hiểu vì sao các xã hội khác nhau lại tạo ra những kết quả khác nhau cho con người sống trong đó. Đây là một cuốn sách có thể đọc như một câu chuyện, nhưng để lại dư âm dài lâu như một cuộc đối thoại về tự do, trách nhiệm và cách thế giới vận hành.
