Kinh Tế Việt Nam – Thăng Trầm Và Đột Phá của Phạm Minh Chính và Vương Quân Hoàng là một công trình nghiên cứu có chiều sâu, kết hợp giữa tư duy lý luận, phân tích lịch sử và thực tiễn phát triển kinh tế Việt Nam trong suốt nhiều thập niên biến động. Cuốn sách không chỉ đơn thuần thuật lại các giai đoạn tăng trưởng hay khủng hoảng, mà còn tìm cách lý giải những động lực ẩn sâu phía sau các bước ngoặt quan trọng của nền kinh tế quốc gia.
Tác phẩm mở ra bằng việc phác họa bối cảnh lịch sử – kinh tế của Việt Nam từ thời kỳ kế hoạch hóa tập trung, chiến tranh kéo dài và hậu quả nặng nề về cơ sở vật chất lẫn nguồn lực con người. Trong giai đoạn này, nền kinh tế vận hành chủ yếu dựa trên bao cấp, hiệu quả thấp và thiếu động lực đổi mới. Các tác giả không né tránh những hạn chế mang tính hệ thống, đồng thời chỉ ra rằng chính những khó khăn ấy đã tạo tiền đề cho nhu cầu cải cách sâu rộng sau này.
Trọng tâm quan trọng của cuốn sách nằm ở phân tích công cuộc Đổi mới từ năm 1986 – bước ngoặt mang tính lịch sử của kinh tế Việt Nam. Phạm Minh Chính và Vương Quân Hoàng tiếp cận Đổi mới không chỉ như một quyết định chính sách, mà như một quá trình chuyển hóa tư duy phát triển, từ kinh tế đóng sang mở, từ tập trung sang vận hành theo các quy luật của thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Những thành tựu như tăng trưởng GDP, xóa đói giảm nghèo, hội nhập quốc tế được đặt song song với các thách thức về chất lượng tăng trưởng, khoảng cách giàu nghèo và tính bền vững.
Một điểm đáng chú ý của Kinh Tế Việt Nam – Thăng Trầm Và Đột Phá là cách các tác giả sử dụng dữ liệu, mô hình phân tích và dẫn chứng cụ thể để làm rõ mối quan hệ giữa thể chế, chính sách và kết quả kinh tế. Cuốn sách cho thấy vai trò then chốt của cải cách thể chế, môi trường kinh doanh, chất lượng nguồn nhân lực và khoa học – công nghệ trong việc tạo ra các “đột phá” thực sự, thay vì chỉ dựa vào khai thác tài nguyên hay lao động giá rẻ.
Bên cạnh việc nhìn lại quá khứ, tác phẩm dành dung lượng đáng kể để bàn về tương lai của kinh tế Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa, cách mạng công nghiệp mới và những biến động khó lường của kinh tế thế giới. Các vấn đề như bẫy thu nhập trung bình, năng suất lao động, đổi mới sáng tạo và vai trò của khu vực tư nhân được phân tích một cách thẳng thắn. Qua đó, người đọc có thể nhận ra rằng con đường phát triển phía trước đòi hỏi không chỉ tốc độ, mà còn chiều sâu và khả năng thích ứng linh hoạt.
Về mặt học thuật, cuốn sách mang phong cách nghiêm túc, chặt chẽ nhưng không khô cứng. Ngôn ngữ được trình bày rõ ràng, mạch lạc, phù hợp với nhiều đối tượng độc giả, từ sinh viên, giảng viên, nhà nghiên cứu cho đến những người làm chính sách và quản lý kinh tế. Đồng thời, trải nghiệm thực tiễn và góc nhìn chiến lược của các tác giả giúp tác phẩm vượt ra khỏi khuôn khổ lý thuyết thuần túy.
Kinh Tế Việt Nam – Thăng Trầm Và Đột Phá là một tài liệu có giá trị tham khảo lâu dài, góp phần giúp người đọc hiểu rõ hơn hành trình phát triển đầy thử thách của kinh tế Việt Nam, cũng như những điều kiện cần thiết để tạo ra các bước tiến mang tính bền vững trong tương lai.
