Mật Mã Tiểu Đường của Jason Fung là một cuốn sách y học – dinh dưỡng mang tính thách thức mạnh mẽ đối với cách hiểu truyền thống về bệnh tiểu đường, đặc biệt là tiểu đường tuýp 2. Thay vì xem đây là căn bệnh mạn tính không thể đảo ngược, tác phẩm đặt ra một luận điểm gây tranh cãi nhưng nhất quán: tiểu đường không phải là “số phận”, mà là hệ quả của rối loạn chuyển hóa kéo dài, và hoàn toàn có thể cải thiện, thậm chí đảo ngược nếu can thiệp đúng vào cơ chế gốc rễ.
Trung tâm lập luận của Jason Fung xoay quanh insulin. Theo ông, tiểu đường tuýp 2 không phải bắt nguồn từ việc thiếu insulin, mà từ tình trạng dư thừa insulin mạn tính do ăn uống sai lệch trong thời gian dài. Việc điều trị bằng cách bổ sung thêm insulin, theo quan điểm này, giống như đổ thêm dầu vào lửa: đường huyết có thể giảm tạm thời, nhưng rối loạn chuyển hóa ngày càng trầm trọng. Từ đây, Mật Mã Tiểu Đường đặt vấn đề về tính hợp lý của nhiều phác đồ điều trị phổ biến trong y học hiện đại.
Cuốn sách đi sâu giải thích cơ chế sinh học của bệnh tiểu đường bằng ngôn ngữ dễ tiếp cận. Jason Fung phân tích cách đường tinh luyện, tinh bột chế biến và thói quen ăn uống liên tục khiến insulin luôn ở mức cao, làm tế bào dần mất khả năng đáp ứng. Tiểu đường, trong cách nhìn này, không phải là sự “hỏng hóc” bất ngờ của cơ thể, mà là kết quả tích lũy của những lựa chọn ăn uống và sinh hoạt kéo dài nhiều năm.
Một điểm nổi bật của Mật Mã Tiểu Đường là việc tác giả dành nhiều dung lượng để phản biện những ngộ nhận phổ biến: cho rằng tiểu đường chỉ là vấn đề di truyền, rằng người bệnh chỉ cần “ăn ít đường hơn”, hoặc rằng thuốc men là con đường duy nhất. Jason Fung không phủ nhận vai trò của y học, nhưng ông cho rằng nếu không thay đổi nền tảng dinh dưỡng và lối sống, việc điều trị sẽ chỉ mang tính đối phó, không chạm đến nguyên nhân sâu xa.
Bên cạnh lý thuyết, cuốn sách giới thiệu các nguyên tắc can thiệp mang tính thực hành như giảm carbohydrate tinh luyện, ưu tiên thực phẩm tự nhiên, kiểm soát thời điểm ăn uống và nhịn ăn gián đoạn. Những phương pháp này không được trình bày như “mẹo giảm đường huyết”, mà như công cụ sinh học giúp hạ insulin, phục hồi độ nhạy của tế bào và tái lập cân bằng chuyển hóa. Trọng tâm không nằm ở việc kiểm soát triệu chứng, mà ở việc đảo chiều tiến trình bệnh.
Điều khiến Mật Mã Tiểu Đường tạo ra nhiều tranh luận cũng chính là sự thẳng thắn của tác giả. Jason Fung không ngần ngại chỉ ra những giới hạn của mô hình điều trị truyền thống và đặt câu hỏi về lợi ích lâu dài của việc phụ thuộc thuốc. Điều này khiến cuốn sách cần được đọc với tinh thần phản biện, đặc biệt trong bối cảnh mỗi bệnh nhân có tình trạng và đáp ứng khác nhau. Tuy vậy, giá trị lớn nhất của tác phẩm nằm ở việc buộc người đọc phải suy nghĩ lại về mối quan hệ giữa ăn uống, insulin và bệnh mạn tính.
Mật Mã Tiểu Đường không phải là cuốn sách hứa hẹn chữa khỏi bệnh một cách dễ dàng, mà là lời kêu gọi thay đổi cách nhìn. Tiểu đường được xem như một tín hiệu cảnh báo về lối sống mất cân bằng, và sức khỏe chuyển hóa chỉ có thể phục hồi khi con người dám thay đổi từ gốc rễ. Với những ai đang sống chung với tiểu đường hoặc quan tâm đến dinh dưỡng phòng bệnh, đây là một cuốn sách có khả năng làm lung lay những niềm tin cũ và mở ra một hướng tiếp cận khác, táo bạo nhưng đầy suy ngẫm.
