Một Câu Chọi Vạn Câu của Lưu Chấn Vân là một tiểu thuyết đặc biệt về ngôn ngữ, sự câm lặng và nỗi cô độc tinh thần của con người trong xã hội hiện đại Trung Quốc. Không dựa vào những biến cố lớn hay xung đột kịch tính bề mặt, tác phẩm đi sâu vào một câu hỏi tưởng như đơn giản nhưng day dứt: vì sao con người ngày càng nói nhiều mà lại khó thực sự trò chuyện với nhau.
Nhân vật trung tâm của tiểu thuyết là những con người bình thường, sống giữa đời sống thường nhật tưởng như ổn định, nhưng lại mang trong mình cảm giác không có ai để nói chuyện cho trọn vẹn. Họ có gia đình, có làng xóm, có công việc, nhưng thiếu một người có thể “nói cho hết lời”. Chính từ sự thiếu vắng ấy, Lưu Chấn Vân xây dựng nên một thế giới nơi “một câu” – một lời nói thật sự đồng cảm – có thể chọi lại “vạn câu” nói cho có, nói theo thói quen, nói vì phép lịch sự hay vì áp lực xã hội.
Điểm độc đáo của Một Câu Chọi Vạn Câu nằm ở cách tác giả đặt ngôn ngữ vào vị trí trung tâm của bi kịch con người. Nhân vật không phải chịu đói nghèo cùng cực hay tai họa dữ dội, mà bị bào mòn bởi sự không được lắng nghe, không được thấu hiểu. Những cuộc trò chuyện trong tiểu thuyết thường kéo dài nhưng rỗng, đầy lời nói mà thiếu sự kết nối. Con người nói rất nhiều, nhưng mỗi người lại nói trong thế giới riêng của mình, khiến khoảng cách tinh thần ngày một lớn.
Lưu Chấn Vân có sở trường khắc họa đời sống nông thôn và đô thị Trung Quốc bằng giọng văn tỉnh táo, mỉa mai nhẹ và giàu quan sát. Ông không phán xét gay gắt nhân vật, cũng không tô đậm bi kịch bằng cảm xúc bi lụy. Sự đau đớn trong Một Câu Chọi Vạn Câu đến từ những chi tiết rất nhỏ: một cuộc hôn nhân kéo dài nhưng không đối thoại, một tình bạn tan vỡ vì không còn chung ngôn ngữ tinh thần, một đời người trôi qua trong cảm giác “không có ai để nói chuyện”. Chính những điều nhỏ ấy tạo nên nỗi cô đơn âm ỉ và dai dẳng.
Bố cục tiểu thuyết mang dáng dấp tản mạn, với nhiều tuyến nhân vật và câu chuyện đan xen, nhưng tất cả đều quy tụ về cùng một lõi tư tưởng: sự khủng hoảng giao tiếp của con người. Mỗi nhân vật là một lát cắt của đời sống xã hội, phản ánh những cách khác nhau mà con người tìm kiếm, đánh mất hoặc từ chối sự đồng cảm. Có người đi rất xa chỉ để tìm một người có thể nói chuyện, có người chấp nhận im lặng như một cách tự vệ, có người lại dùng lời nói để che giấu khoảng trống bên trong.
Văn phong của Lưu Chấn Vân trong Một Câu Chọi Vạn Câu giản dị, ít hoa mỹ, nhưng sắc và chính xác. Những đoạn văn tưởng như kể chuyện đời thường lại chứa đựng chiều sâu triết lý về nhân sinh và ngôn ngữ. Sự hài hước kín đáo, đôi khi chua chát, giúp tác phẩm không rơi vào u ám, mà giữ được độ tỉnh táo cần thiết để người đọc tự soi chiếu bản thân.
Một Câu Chọi Vạn Câu không đưa ra lời giải cho nỗi cô đơn của con người, cũng không hứa hẹn một lối thoát rõ ràng. Tác phẩm chỉ lặng lẽ chỉ ra rằng, trong một thế giới đầy lời nói, điều hiếm hoi nhất lại là một câu nói đúng lúc, đúng người, đủ chân thành để con người cảm thấy mình không còn đơn độc. Chính sự im lặng bao quanh “một câu” ấy khiến tiểu thuyết của Lưu Chấn Vân trở thành một tác phẩm sâu sắc và ám ảnh về đời sống tinh thần của con người hôm nay.
