Oẳn Tà Rroằn là một truyện ngắn trào phúng đặc sắc của Nguyễn Công Hoan – cây bút tiêu biểu của dòng văn học hiện thực phê phán Việt Nam giai đoạn 1930–1945. Với giọng văn châm biếm sắc lạnh và lối kể chuyện tỉnh queo mà thâm thúy, tác phẩm phơi bày những thói hư tật xấu cùng sự lố lăng trong xã hội đương thời.
Ngay từ nhan đề, truyện đã gợi cảm giác khôi hài, pha chút kỳ quặc. “Oẳn Tà Rroằn” vốn là một cách đọc chệch đi của trò “oẳn tù tì”, trò chơi dân gian quen thuộc. Sự biến âm ấy không chỉ tạo tiếng cười mà còn hàm ý về một xã hội nơi nhiều giá trị bị bóp méo, nơi sự nghiêm túc bị thay thế bằng những trò may rủi và ứng xử nông nổi. Qua một tình huống tưởng như nhỏ nhặt, Nguyễn Công Hoan dựng nên cả một bức tranh xã hội thu nhỏ.
Truyện thường xoay quanh những nhân vật thuộc tầng lớp thị dân hoặc viên chức nhỏ, những con người bị cuốn vào vòng xoáy danh lợi, sĩ diện và tâm lý a dua. Chỉ từ một chuyện cỏn con, họ có thể làm ầm ĩ, tranh cãi, thậm chí biến điều vô nghĩa thành vấn đề hệ trọng. Cách tác giả đẩy mâu thuẫn lên cao trào rất tự nhiên, khiến người đọc vừa bật cười vừa nhận ra sự phi lý ẩn phía sau.
Điểm nổi bật trong bút pháp của Nguyễn Công Hoan là nghệ thuật xây dựng tình huống. Ông thường đặt nhân vật vào hoàn cảnh trớ trêu để bản chất tự bộc lộ. Không cần những lời bình luận dài dòng, chính hành động và lời thoại của nhân vật đã đủ cho thấy sự hợm hĩnh, tham lam hay giả dối. Tiếng cười trong truyện không ồn ào mà mang tính lật tẩy, bóc trần.
Bên cạnh yếu tố gây cười, Oẳn Tà Rroằn còn thể hiện cái nhìn phê phán sâu cay đối với xã hội nửa phong kiến, nửa thực dân. Những trò chơi quyền lực, sự hơn thua vô bổ và tâm lý đám đông bị đẩy lên như một vở hài kịch, nơi con người đánh mất sự tỉnh táo chỉ vì chút sĩ diện hão. Qua đó, tác giả gửi gắm thái độ mỉa mai nhưng cũng đầy trăn trở trước thực trạng đạo đức xuống cấp.
Văn phong của Nguyễn Công Hoan giản dị, đời thường, nhưng nhịp kể linh hoạt và giàu kịch tính. Ông có khả năng biến một chi tiết nhỏ thành đòn bẩy để làm bật lên cả hệ thống thói tật xã hội. Chính sự kết hợp giữa tiếng cười và chiều sâu phê phán đã giúp truyện ngắn này giữ được sức sống lâu dài.
Oẳn Tà Rroằn vì thế không chỉ là một câu chuyện hài hước, mà còn là tấm gương phản chiếu những biểu hiện đáng suy ngẫm của con người trong xã hội. Tiếng cười bật ra có thể nhẹ nhàng, nhưng dư âm để lại lại khá cay đắng và thấm thía.
