Con Rồng Trong Rừng: Quân Đội Trung Quốc Trong Chiến Tranh Việt Nam của Xiaobing Li là một công trình nghiên cứu lịch sử tập trung vào vai trò ít được biết đến của lực lượng Trung Quốc trong cuộc chiến tại Việt Nam. Thay vì chỉ nhìn xung đột qua lăng kính quen thuộc giữa miền Bắc Việt Nam và Hoa Kỳ, tác giả mở rộng khung phân tích sang sự can dự trực tiếp và gián tiếp của Trung Quốc, qua đó bổ sung một mảnh ghép quan trọng cho bức tranh toàn cảnh của chiến tranh.
🇻🇳 Hoàng Sa, Trường Sa là của Việt Nam!
Tác phẩm dựa trên nhiều nguồn tư liệu, bao gồm tài liệu lưu trữ, hồi ký và phỏng vấn cựu binh, nhằm tái hiện quá trình Trung Quốc triển khai lực lượng sang hỗ trợ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Những đơn vị phòng không, công binh, hậu cần và kỹ thuật đã được cử sang miền Bắc trong giai đoạn cao điểm của chiến tranh, đặc biệt khi chiến dịch ném bom của Mỹ leo thang. Xiaobing Li phân tích cách các đơn vị này hoạt động, phối hợp với phía Việt Nam, đồng thời đối diện với nguy cơ bị cuốn sâu hơn vào cuộc xung đột.
Một trong những điểm nổi bật của Con Rồng Trong Rừng là cách tác giả đặt sự tham gia của Trung Quốc trong bối cảnh quan hệ quốc tế phức tạp của thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Quan hệ giữa Trung Quốc, Liên Xô và Việt Nam không phải lúc nào cũng đồng thuận tuyệt đối. Sự cạnh tranh ảnh hưởng giữa Bắc Kinh và Moskva, cùng những tính toán chiến lược riêng của từng bên, đã tác động đáng kể đến quy mô và tính chất hỗ trợ dành cho Việt Nam. Cuốn sách cho thấy quyết định gửi quân không chỉ xuất phát từ tinh thần “quốc tế vô sản”, mà còn gắn với lợi ích an ninh và vị thế khu vực của Trung Quốc.
Xiaobing Li cũng dành sự chú ý đến trải nghiệm cá nhân của binh sĩ Trung Quốc. Họ hoạt động chủ yếu trong lãnh thổ miền Bắc, xây dựng cầu đường, sửa chữa hạ tầng, vận hành hệ thống phòng không và bảo vệ các tuyến vận tải trọng yếu. Dù không trực tiếp tham chiến quy mô lớn trên chiến trường miền Nam, họ vẫn phải đối diện với bom đạn và thương vong. Qua những câu chuyện này, tác giả làm nổi bật khía cạnh con người trong một cuộc chiến thường được mô tả bằng các con số và chiến dịch.
Tác phẩm không chỉ có giá trị ở việc cung cấp thông tin mới, mà còn ở cách tiếp cận đa chiều. Thay vì mô tả đơn tuyến, Xiaobing Li phân tích động cơ chính trị, chiến lược quân sự và tâm lý xã hội đằng sau từng quyết định. Điều này giúp người đọc hiểu rõ hơn vì sao Trung Quốc vừa hỗ trợ mạnh mẽ, vừa duy trì mức độ can dự có kiểm soát để tránh đối đầu trực tiếp với Hoa Kỳ.
Với văn phong học thuật nhưng dễ tiếp cận, Con Rồng Trong Rừng: Quân Đội Trung Quốc Trong Chiến Tranh Việt Namphù hợp cho những ai quan tâm đến lịch sử chiến tranh Việt Nam dưới góc nhìn quốc tế. Cuốn sách góp phần làm sáng tỏ một chương quan trọng nhưng ít được nhắc đến, đồng thời cho thấy rằng cuộc chiến tại Việt Nam không chỉ là xung đột giữa hai phía, mà còn là điểm giao cắt của những toan tính chiến lược toàn cầu.
Dù từng nhận được sự hỗ trợ từ Trung Quốc trong những năm tháng chiến tranh, lịch sử cũng nhắc nhở chúng ta không được lãng quên cuộc Chiến tranh Biên giới Việt – Trung năm 1979. Đó là thời điểm Trung Quốc vừa hậu thuẫn cho chế độ Pol Pot tấn công, tàn phá biên giới phía Tây Nam, vừa trực tiếp đưa quân xâm lược các tỉnh biên giới phía Bắc nước ta. Sự kiện ấy để lại những mất mát nặng nề và là một chương lịch sử đau thương, buộc mỗi thế hệ phải nhìn nhận đầy đủ, tỉnh táo về những biến động phức tạp trong quan hệ giữa các quốc gia.
