Thọ Khang Bảo Giám của Ấn Quang Đại Sư là một tác phẩm đặc biệt trong kho tàng sách đạo đức – tu dưỡng phương Đông, tập trung bàn sâu về vấn đề dưỡng sinh, giữ gìn phúc thọ và xây dựng đời sống tinh thần lành mạnh thông qua việc tiết chế dục vọng. Cuốn sách không đi theo con đường lý luận trừu tượng, mà lựa chọn lối trình bày trực tiếp, răn nhắc và dẫn chứng cụ thể, nhằm tác động thẳng vào nhận thức và hành vi của người đọc.
Ấn Quang Đại Sư viết Thọ Khang Bảo Giám trong bối cảnh xã hội biến động mạnh, khi nhiều giá trị truyền thống bị xao lãng, đời sống đạo đức cá nhân có xu hướng suy giảm. Trọng tâm của sách là quan niệm cho rằng phúc thọ của con người không phải điều ngẫu nhiên, mà được hình thành từ nhân quả của hành vi, đặc biệt là cách con người đối xử với thân tâm mình. Trong đó, sự phóng túng dục vọng được xem là một trong những nguyên nhân lớn nhất làm tổn hao sinh lực, suy giảm tinh thần và rút ngắn tuổi thọ.
Nội dung cuốn sách xoay quanh việc khuyên răn con người giữ gìn “thọ” và “khang” bằng cách sống điều độ, thanh tịnh, biết tự chế và tôn trọng luân lý. Ấn Quang Đại Sư không chỉ nói đến hậu quả về thể chất, mà còn nhấn mạnh tác động lâu dài của dục vọng đối với đạo đức, trí tuệ và vận mệnh gia đình, xã hội. Những câu chuyện, lời cảnh tỉnh và ví dụ được đưa ra với giọng văn nghiêm khắc nhưng xuất phát từ lòng từ bi, mong người đọc tự tỉnh ngộ hơn là sợ hãi.
Một điểm đáng chú ý của Thọ Khang Bảo Giám là sự kết hợp giữa tư tưởng Phật giáo và quan niệm dưỡng sinh cổ truyền. Sách không khuyến khích lối sống khổ hạnh cực đoan, mà hướng đến sự quân bình: biết đủ, biết dừng và biết quý trọng tinh khí – được xem là gốc rễ của sinh mệnh. Quan điểm này cho thấy tác giả nhìn con người như một chỉnh thể thân – tâm – đạo đức, trong đó mọi sự buông thả đều để lại hệ quả lâu dài.
Về mặt văn phong, Thọ Khang Bảo Giám mang tính giáo huấn rõ rệt, đôi lúc thẳng thắn đến mức gây cảm giác nặng nề với người quen lối đọc hiện đại. Tuy nhiên, chính sự không né tránh này lại là điểm làm nên sức mạnh của tác phẩm. Những lời răn trong sách giống như một tấm gương soi, buộc người đọc phải đối diện với thói quen, ham muốn và cách sống của chính mình.
Trải qua nhiều thế hệ, Thọ Khang Bảo Giám vẫn được xem là một cuốn sách gối đầu cho những ai quan tâm đến việc tu thân, dưỡng tính và xây dựng đời sống đạo đức vững chắc. Trong xã hội ngày nay, khi nhịp sống gấp gáp và sự kích thích cảm giác ngày càng mạnh, những lời cảnh tỉnh của Ấn Quang Đại Sư lại càng mang tính thời sự. Cuốn sách không chỉ nói về tuổi thọ theo nghĩa sinh học, mà còn hướng con người đến một đời sống có chiều sâu, tỉnh thức và bền vững cả về thân lẫn tâm.
