Tuyển Tập Lão Xá (Tường Lạc Đà, Trăng Non) là cánh cửa quan trọng để bước vào thế giới văn chương đặc sắc của Lão Xá – một trong những nhà văn lớn của văn học Trung Quốc hiện đại. Hai tác phẩm được tuyển chọn trong tập sách này đại diện cho hai sắc độ tiêu biểu trong sáng tác của ông: hiện thực xã hội gai góc và chất trữ tình buồn bã, nhân hậu, qua đó phác họa rõ nét số phận con người nhỏ bé trong dòng chảy khắc nghiệt của thời đại.
Tường Lạc Đà là tác phẩm nổi tiếng nhất của Lão Xá, thường được xem như đỉnh cao của văn xuôi hiện thực Trung Quốc nửa đầu thế kỷ XX. Câu chuyện xoay quanh Tường Tử, một anh phu kéo xe nghèo ở Bắc Kinh, mang trong mình ước mơ rất giản dị: có một chiếc xe riêng và sống bằng sức lao động lương thiện. Thế nhưng, xã hội hỗn loạn, chiến tranh, áp bức và sự tàn nhẫn của con người đã từng bước nghiền nát ý chí và phẩm giá của anh. Bi kịch của Tường Tử không đến từ một cú sụp đổ duy nhất, mà là quá trình tha hóa chậm rãi, nơi hy vọng bị bào mòn cho đến khi không còn gì để bấu víu.
Qua Tường Lạc Đà, Lão Xá thể hiện cái nhìn tỉnh táo và không khoan nhượng về hiện thực. Ông không lý tưởng hóa người nghèo, cũng không lãng mạn hóa sự khốn cùng. Nhân vật của ông sống, mơ ước, vấp ngã và sa sút như những con người thật ngoài đời. Chính sự chân thực ấy khiến tác phẩm mang sức nặng lớn, trở thành bản cáo trạng thầm lặng đối với một xã hội đã đẩy con người vào ngõ cụt mà không cho họ lối thoát.
Nếu Tường Lạc Đà mang màu sắc hiện thực u tối, thì Trăng Non lại mở ra một không gian khác: nhẹ hơn, lặng hơn nhưng không kém phần đau xót. Đây là câu chuyện về những con người trẻ tuổi, trí thức và nhạy cảm, sống trong sự giằng co giữa lý tưởng, tình cảm và thực tế phũ phàng. Nỗi buồn trong Trăng Non không ồn ào, mà âm ỉ, xuất phát từ sự lạc lõng và bất lực trước cuộc đời. Tác phẩm cho thấy một Lão Xá giàu chất trữ tình, tinh tế trong việc khắc họa tâm trạng và những tổn thương tinh thần khó gọi tên.
Điểm chung của hai tác phẩm nằm ở cách Lão Xá nhìn con người. Dù viết về tầng lớp lao động hay trí thức, ông luôn giữ thái độ cảm thông sâu sắc, nhưng không né tránh sự thật. Con người trong văn chương của Lão Xá thường không chiến thắng số phận, nhưng họ hiện lên với đầy đủ khát vọng, yếu đuối và nhân tính. Chính điều này tạo nên giá trị lâu bền cho tác phẩm, vượt qua ranh giới thời gian và không gian.
Văn phong của Lão Xá giản dị, giàu khẩu ngữ, mang đậm hơi thở đời sống Bắc Kinh. Ông có khả năng kết hợp châm biếm nhẹ với nỗi buồn sâu, khiến người đọc vừa cảm nhận được sự cay đắng, vừa thấy một tình thương âm thầm dành cho nhân vật. Cách kể chuyện tự nhiên, không lên gân, giúp các tác phẩm trong Tuyển Tập Lão Xá (Tường Lạc Đà, Trăng Non) trở nên gần gũi, dễ đọc nhưng không hề nông.
Tuyển Tập Lão Xá (Tường Lạc Đà, Trăng Non) là lựa chọn phù hợp cho những ai muốn hiểu văn học Trung Quốc hiện đại từ góc nhìn con người bình thường, nơi bi kịch không nằm ở những biến cố lớn, mà ở sự bào mòn chậm rãi của cuộc sống. Hai tác phẩm, hai sắc thái, nhưng cùng gặp nhau ở một điểm: nỗi buồn nhân sinh được kể bằng giọng văn tỉnh táo, nhân hậu và đầy ám ảnh.
