Cuộc Chiến Bí Mật Chống Hà Nội của Richard H. Shultz Jr. là một công trình nghiên cứu lịch sử – chính trị có sức nặng đặc biệt, đi sâu vào những nỗ lực bí mật của Hoa Kỳ nhằm tác động, phá hoại và làm suy yếu chính quyền miền Bắc Việt Nam trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam. Không kể lại chiến tranh bằng tiếng súng ngoài mặt trận, cuốn sách mở ra một không gian khác: thế giới của các chiến dịch ngầm, hoạt động tình báo, tâm lý chiến và những kế hoạch được che giấu sau cánh cửa quyền lực ở Washington.
Tác phẩm tập trung phân tích chương trình OPLAN 34A cùng các chiến dịch liên quan, nơi CIA, Lầu Năm Góc và các cơ quan đặc biệt của Mỹ phối hợp thực hiện những hoạt động như xâm nhập biệt kích, phá hoại hậu phương, chiến tranh tâm lý, tung gián điệp và các hoạt động bán quân sự dọc theo bờ biển và biên giới miền Bắc. Richard H. Shultz Jr. không nhìn các chiến dịch này như những mẩu chuyện ly kỳ đơn lẻ, mà đặt chúng trong bối cảnh chiến lược tổng thể của Mỹ, cho thấy cách tư duy “chiến tranh bí mật” đã được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt mà chiến tranh quy ước không làm được.
Điểm nổi bật của Cuộc Chiến Bí Mật Chống Hà Nội nằm ở nguồn tư liệu. Tác giả khai thác sâu các tài liệu giải mật, biên bản họp nội bộ, báo cáo quân sự và hồi ký của những người trực tiếp tham gia hoạch định chính sách. Nhờ đó, cuốn sách không chỉ thuật lại các chiến dịch đã diễn ra, mà còn phơi bày quá trình ra quyết định với đầy mâu thuẫn, ảo tưởng và tranh cãi trong giới lãnh đạo Mỹ. Người đọc thấy rõ sự chênh lệch giữa kỳ vọng của Washington và thực tế tại Việt Nam, nơi các hoạt động bí mật thường bị đối phương phát hiện, vô hiệu hóa hoặc phản tác dụng.
Richard H. Shultz Jr. dành nhiều trang để phân tích nguyên nhân thất bại của những chiến dịch này. Theo ông, vấn đề không chỉ nằm ở kỹ thuật hay nguồn lực, mà sâu xa hơn là sự thiếu hiểu biết về đối phương, đánh giá sai ý chí chính trị và năng lực tổ chức của Hà Nội. Các nhà hoạch định Mỹ tin rằng áp lực ngầm sẽ làm lung lay tinh thần lãnh đạo miền Bắc, nhưng thực tế lại góp phần củng cố quyết tâm và tính chính danh của đối phương trong cuộc chiến kéo dài.
Về giọng điệu, cuốn sách giữ sự điềm tĩnh học thuật, tránh cực đoan hay kết luận cảm tính. Tác giả không biến tác phẩm thành lời buộc tội đơn thuần, mà coi đây là một nghiên cứu trường hợp điển hình về giới hạn của quyền lực và chiến tranh bí mật trong quan hệ quốc tế. Chính sự tiết chế này khiến Cuộc Chiến Bí Mật Chống Hà Nội trở thành tài liệu tham khảo giá trị cho những ai quan tâm đến lịch sử Chiến tranh Việt Nam, nghiên cứu an ninh, tình báo và chính sách đối ngoại Mỹ.
Không chỉ dừng lại ở quá khứ, cuốn sách còn gợi mở nhiều suy ngẫm về hiện tại. Những bài học từ các chiến dịch bí mật chống Hà Nội vẫn còn nguyên giá trị trong bối cảnh thế giới hiện đại, nơi các cường quốc tiếp tục sử dụng công cụ ngầm, chiến tranh phi đối xứng và tác động gián tiếp để theo đuổi lợi ích chiến lược. Với chiều sâu tư liệu và phân tích sắc sảo, Cuộc Chiến Bí Mật Chống Hà Nội là một tác phẩm khó bỏ qua đối với người đọc muốn hiểu chiến tranh từ phía sau hậu trường quyền lực.
