Đường Tống Truyền Kỳ gắn với tên tuổi Lỗ Tấn là một tác phẩm mang tính khảo cứu – tuyển chọn đặc biệt, nơi ông phục dựng và giới thiệu thế giới truyện truyền kỳ, chí quái của văn học Trung Hoa thời Đường – Tống bằng con mắt của một trí thức hiện đại. Cuốn sách không phải tiểu thuyết theo nghĩa thông thường, mà là một cánh cửa dẫn người đọc bước vào kho tàng tự sự cổ xưa, nơi lịch sử, huyền ảo, tôn giáo và đời sống thế tục hòa trộn thành những câu chuyện vừa kỳ dị vừa thấm đẫm tinh thần nhân sinh.
🇻🇳 Hoàng Sa, Trường Sa là của Việt Nam!
Truyền kỳ thời Đường – Tống vốn là hình thức văn xuôi phát triển mạnh, ghi chép những câu chuyện lạ, những mối tình vượt giới hạn, những cuộc gặp gỡ giữa người và ma, tiên và phàm, nhưng đồng thời cũng phản ánh rất rõ tâm thức xã hội, đạo đức và khát vọng của con người đương thời. Khi tiếp cận và giới thiệu Đường Tống Truyền Kỳ, Lỗ Tấn không chỉ coi đây là di sản văn chương, mà còn xem chúng như tấm gương phản chiếu lịch sử tinh thần của người Trung Hoa trong giai đoạn biến động kéo dài hàng thế kỷ.
Các câu chuyện trong Đường Tống Truyền Kỳ thường bắt đầu bằng những tình huống tưởng như hoang đường: thư sinh gặp hồ ly, người chết trở về dương thế, giấc mộng kéo dài cả một đời người, hay một cuộc tình nảy nở giữa hai thế giới âm – dương. Nhưng ẩn dưới lớp vỏ kỳ ảo ấy là những bi kịch rất thực: sự bất công của xã hội phong kiến, thân phận mong manh của kẻ sĩ, nỗi u uất của người phụ nữ bị lễ giáo trói buộc, và cảm giác bất lực trước số phận đã được sắp đặt.
Lỗ Tấn đặc biệt chú ý đến yếu tố con người trong những câu chuyện tưởng chừng chỉ toàn ma quỷ và thần linh. Qua cách ông tuyển chọn và bình giải, truyền kỳ không còn đơn thuần là chuyện lạ để mua vui, mà trở thành tiếng nói phản kháng âm thầm của những cá nhân bị dồn nén. Ma quỷ trong truyền kỳ nhiều khi còn nhân hậu hơn con người, còn quan lại, kẻ nắm quyền lực lại hiện lên lạnh lùng, tàn nhẫn. Sự đảo ngược này phản ánh cái nhìn chua chát về hiện thực xã hội, nơi công lý thường không tồn tại trong thế giới của người sống, mà chỉ có thể tìm thấy ở cõi siêu nhiên.
Một điểm quan trọng khác trong Đường Tống Truyền Kỳ là cách nhìn về mộng và thực. Nhiều câu chuyện sử dụng giấc mơ như một thủ pháp trung tâm, nơi nhân vật sống trọn vẹn một đời trong khoảnh khắc ngắn ngủi. Qua đó, khái niệm vinh hoa, công danh, tình yêu và cả sinh tử đều trở nên mong manh, hư ảo. Lỗ Tấn nhìn thấy trong những câu chuyện ấy một triết lý sâu sắc: đời người vốn không bền chắc, và những gì con người theo đuổi đôi khi chỉ là ảo ảnh được xã hội dựng lên.
Giá trị của Đường Tống Truyền Kỳ không nằm ở cốt truyện ly kỳ đơn lẻ, mà ở tổng thể bức tranh tinh thần mà nó tạo ra. Thông qua lăng kính của Lỗ Tấn, truyền kỳ Đường – Tống hiện lên vừa xa xưa vừa gần gũi, vừa cổ kính vừa mang tính thời sự. Những vấn đề về quyền lực, đạo đức giả, thân phận cá nhân và khát vọng tự do vẫn vang vọng một cách đáng ngạc nhiên trong bối cảnh hiện đại.
Đường Tống Truyền Kỳ vì thế không chỉ dành cho người yêu văn học cổ, mà còn cho những ai muốn hiểu sâu hơn về nguồn mạch tư tưởng Trung Hoa, nơi cái kỳ ảo được dùng để nói những sự thật khó nói nhất của con người.
