Lịch Sử Thế Giới Hiện Đại (1917 – 1995) của Nguyễn Anh Thái là một công trình biên khảo có giá trị học thuật vững vàng, đồng thời vẫn giữ được mạch kể sáng rõ, mạch lạc, giúp người đọc tiếp cận gần tám thập niên biến động dữ dội nhất của lịch sử nhân loại. Khoảng thời gian bắt đầu từ Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 và khép lại vào năm 1995 – khi trật tự thế giới hậu Chiến tranh Lạnh dần hình thành – không chỉ là chuỗi sự kiện chính trị, quân sự, mà còn là lịch sử của những chuyển dịch sâu sắc về tư tưởng, kinh tế và cấu trúc quyền lực toàn cầu.
Tác giả Nguyễn Anh Thái tiếp cận lịch sử hiện đại thế giới từ góc nhìn tổng hợp, kết hợp giữa lịch sử chính trị – ngoại giao với lịch sử kinh tế, xã hội và phong trào quần chúng. Những sự kiện tưởng như đã quen thuộc như sự hình thành Liên Xô, hai cuộc Chiến tranh Thế giới, sự trỗi dậy của chủ nghĩa phát xít, Chiến tranh Lạnh, phong trào giải phóng dân tộc ở Á, Phi, Mỹ Latinh hay sự tan rã của hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu được trình bày trong mối quan hệ nhân – quả chặt chẽ, tránh cách kể rời rạc theo niên biểu khô cứng.
Một điểm nổi bật của Lịch Sử Thế Giới Hiện Đại (1917 – 1995) là sự chú trọng vào cấu trúc quyền lực quốc tế. Tác giả phân tích sự chuyển dịch từ thế giới đa cực trước Chiến tranh Thế giới thứ hai sang trật tự hai cực Xô – Mỹ, rồi tiến tới một thế giới đa trung tâm sau năm 1991. Qua đó, người đọc có thể nhận diện rõ hơn cách các cường quốc định hình luật chơi toàn cầu, cũng như vai trò và vị thế của các quốc gia vừa và nhỏ trong dòng chảy lịch sử chung.
Bên cạnh những biến cố mang tính toàn cầu, cuốn sách dành dung lượng đáng kể cho các phong trào xã hội, tư tưởng và cách mạng khoa học – kỹ thuật. Sự bùng nổ của khoa học công nghệ sau năm 1945, cuộc cách mạng thông tin, sự thay đổi trong quan hệ lao động và đời sống xã hội được xem như những động lực âm thầm nhưng bền bỉ, góp phần tái cấu trúc thế giới hiện đại không kém gì chiến tranh hay ngoại giao.
Văn phong của Nguyễn Anh Thái mang đậm tính sử học, chuẩn xác và tiết chế, song không khô khan. Các khái niệm, thuật ngữ lịch sử được giải thích rõ ràng, giúp người đọc không chuyên vẫn có thể theo dõi và hiểu được những vấn đề phức tạp như đối đầu ý thức hệ, toàn cầu hóa, hay sự khủng hoảng của mô hình phát triển cũ vào cuối thế kỷ XX. Đây là điểm khiến cuốn sách vừa phù hợp cho giảng dạy, nghiên cứu, vừa hữu ích với người đọc muốn xây dựng nền tảng hiểu biết nghiêm túc về lịch sử thế giới hiện đại.
Trong bối cảnh hiện nay, khi thế giới tiếp tục đối mặt với những biến động địa chính trị và xung đột mới, Lịch Sử Thế Giới Hiện Đại (1917 – 1995) không chỉ là một tài liệu nhìn lại quá khứ, mà còn giúp người đọc nhận ra những quy luật vận động dài hạn của lịch sử. Từ đó, cuốn sách gợi mở khả năng suy ngẫm về hiện tại và tương lai, trên nền tảng hiểu biết sâu sắc hơn về những gì nhân loại đã trải qua trong thế kỷ đầy biến động vừa qua.
