Sài Gòn – Chuyện Đời Của Phố của Phạm Công Luận là một cuốn sách giàu ký ức, nơi thành phố không hiện ra bằng những con số hay bản đồ quy hoạch, mà bằng hơi thở đời sống, bằng những câu chuyện nhỏ bé, thân quen và rất người. Tác giả không kể lịch sử Sài Gòn theo lối biên niên khô cứng, mà lần theo dấu vết của phố phường, của những con đường, ngôi nhà, quán xá, để từ đó dựng lại một Sài Gòn vừa gần gũi vừa sâu lắng.
Điểm hấp dẫn của Sài Gòn – Chuyện Đời Của Phố nằm ở cách nhìn thành phố như một cơ thể sống, nơi mỗi con phố mang trong mình một số phận, một đời sống riêng. Phạm Công Luận dẫn người đọc đi qua những con đường cũ, những khu phố đã đổi tên, đổi dáng, nhưng vẫn còn đó lớp trầm tích văn hóa khó phai. Phố không chỉ là không gian địa lý, mà là nơi ký ức cư trú, nơi con người gửi gắm buồn vui, thăng trầm của đời sống đô thị.
Cuốn sách được viết bằng giọng điệu chậm rãi, điềm đạm, pha chút hoài niệm nhưng không bi lụy. Tác giả kể chuyện như một người đã sống đủ lâu với thành phố, đã quan sát đủ kỹ để nhận ra những đổi thay tinh tế nhất. Những rạp hát cũ, tiệm sách xưa, quán cà phê, hàng ăn, những ngôi chợ, bến xe… lần lượt hiện lên, không ồn ào, không khoa trương, mà thấm thía như những mảnh ghép ký ức được đặt lại đúng vị trí.
Một giá trị quan trọng của Sài Gòn – Chuyện Đời Của Phố là khả năng tái hiện đời sống thị dân qua nhiều thế hệ. Đó là Sài Gòn của người lao động, của giới tiểu thương, trí thức, nghệ sĩ; là thành phố của những người đến rồi ở lại, những con người mang theo giấc mơ, nỗi lo, và khát vọng mưu sinh. Qua từng câu chuyện, Sài Gòn hiện lên với tinh thần cởi mở, bao dung, sẵn sàng đón nhận và dung chứa những khác biệt.
Phạm Công Luận cũng cho thấy sự mong manh của ký ức đô thị trước tốc độ phát triển nhanh chóng. Nhiều con phố, công trình, sinh hoạt quen thuộc đã dần biến mất hoặc chỉ còn tồn tại trong ký ức của một thế hệ. Việc ghi chép, kể lại những “chuyện đời của phố” vì thế không chỉ mang ý nghĩa hoài niệm, mà còn là một cách lưu giữ lịch sử đời sống, thứ lịch sử không nằm trong sách giáo khoa, nhưng sống động và chân thật.
Văn phong của cuốn sách giản dị, giàu hình ảnh, không cầu kỳ triết lý, nhưng đủ sâu để người đọc dừng lại suy ngẫm. Những ai từng sống ở Sài Gòn sẽ dễ dàng bắt gặp một phần ký ức của chính mình trong từng trang sách. Còn với những người chưa từng gắn bó lâu dài với thành phố này, Sài Gòn – Chuyện Đời Của Phố mở ra một cánh cửa để hiểu Sài Gòn từ bên trong, từ những điều rất nhỏ, rất đời.
Đây là cuốn sách dành cho những ai yêu thành phố bằng tình cảm lặng lẽ, muốn lắng nghe Sài Gòn kể chuyện về chính mình, qua nhịp sống của phố, qua dấu chân người, và qua những đổi thay không ngừng của thời gian.
