Tôn Giáo Học So Sánh của Thích Thánh Nghiêm là một công trình Phật học mang tính học thuật cao nhưng vẫn giữ được tinh thần cởi mở, khai phóng, giúp người đọc tiếp cận thế giới tôn giáo bằng cái nhìn tỉnh táo và đối thoại. Cuốn sách không nhằm phân định hơn thua giữa các tôn giáo, mà đặt trọng tâm vào việc hiểu đúng bản chất, vai trò và giá trị tinh thần của từng truyền thống tôn giáo trong lịch sử nhân loại.
Thích Thánh Nghiêm là một học giả Phật giáo uyên thâm, đồng thời là người có nền tảng nghiên cứu sâu về triết học và tôn giáo học phương Tây. Trong Tôn Giáo Học So Sánh, ông vận dụng phương pháp nghiên cứu hiện đại để khảo sát các tôn giáo lớn như Phật giáo, Kitô giáo, Hồi giáo, Ấn Độ giáo, Nho giáo và Đạo giáo, từ đó làm nổi bật những điểm tương đồng và dị biệt trong giáo lý, phương pháp tu tập, quan niệm về con người và cứu cánh tối hậu.
Một điểm quan trọng của cuốn sách là cách tác giả đặt vấn đề “so sánh” trên nền tảng tôn trọng và khách quan. Thích Thánh Nghiêm không xem tôn giáo như những hệ thống niềm tin đóng kín, mà như những phản hồi khác nhau của con người trước những câu hỏi căn bản về khổ đau, ý nghĩa sống, cái thiện, cái ác và sự giải thoát. Việc so sánh vì thế không nhằm phủ nhận hay thay thế, mà để hiểu sâu hơn logic nội tại của mỗi truyền thống và bối cảnh văn hóa – lịch sử đã sinh ra chúng.
Trong cách trình bày của Tôn Giáo Học So Sánh, Phật giáo được đặt trong mối quan hệ đối chiếu với các tôn giáo khác một cách bình tĩnh và tự tin. Thích Thánh Nghiêm làm rõ những đặc điểm nổi bật của Phật giáo như tinh thần vô ngã, duyên khởi, con đường giác ngộ thông qua trí tuệ và thực nghiệm nội tâm, đồng thời chỉ ra rằng mỗi tôn giáo đều có phương thức riêng để dẫn dắt con người vượt qua khổ đau và bất an. Cách tiếp cận này giúp người đọc tránh rơi vào thái độ cực đoan hay bài bác, vốn dễ xuất hiện khi nói về niềm tin tôn giáo.
Cuốn sách cũng có giá trị lớn trong bối cảnh thế giới đa tôn giáo và toàn cầu hóa. Khi xung đột tôn giáo vẫn còn là nguyên nhân của nhiều bất ổn xã hội, Tôn Giáo Học So Sánh gợi mở một tinh thần đối thoại, nơi sự hiểu biết trở thành nền tảng của tôn trọng và chung sống hòa bình. Thích Thánh Nghiêm cho thấy rằng việc hiểu tôn giáo của người khác không làm suy yếu niềm tin của mình, mà ngược lại, giúp niềm tin ấy trở nên chín chắn và có chiều sâu hơn.
Văn phong của tác phẩm mang tính học thuật rõ ràng, lập luận chặt chẽ nhưng không khô cứng. Các khái niệm được trình bày mạch lạc, giúp người đọc có nền tảng căn bản để tiếp cận lĩnh vực tôn giáo học mà không cần chuyên môn quá sâu. Điều này khiến Tôn Giáo Học So Sánh phù hợp không chỉ với tăng ni, sinh viên nghiên cứu tôn giáo, mà cả những độc giả quan tâm đến văn hóa, triết học và đối thoại liên tôn.
Tôn Giáo Học So Sánh của Thích Thánh Nghiêm là một tác phẩm có giá trị lâu dài, giúp mở rộng tầm nhìn và nuôi dưỡng thái độ khiêm cung trí tuệ trước sự đa dạng của niềm tin nhân loại. Cuốn sách không đưa ra câu trả lời cuối cùng, mà khơi dậy một tinh thần học hỏi liên tục, nơi hiểu biết trở thành con đường dẫn đến cảm thông và hòa hợp.
